smaple.tr
Ürün ve Süreç

İş Süreci Otomasyonu: Hangi Süreçten Başlanır, Nasıl Kurulur?

Mehmet Kurtipek
25 Aralık 2025
13 dk okuma
Ürün ve Süreç
İş süreci otomasyonu
İş akışı otomasyonu
RPA
n8n

İş süreci otomasyonu (BPA, business process automation), bir iş sürecindeki tekrarlayan adımları yazılıma devretmektir: sistemler arasında veri taşımak, belgeyi onaya göndermek, gelen faturayı okumak, hatırlatma göndermek gibi. Kararlar ve kurala uymayan durumlar insanda kalır. API entegrasyonları, n8n ya da Power Automate gibi iş akışı araçları, RPA botları ve belgeleri okuyan büyük dil modelleri (LLM) bunu yapmanın farklı yolları. İlk proje için en iyi aday çoğu zaman birinin her gün elle yaptığı, kuralları yazıya dökülebilen ve sonucunu kontrol edecek bir sahibi olan tek bir süreçtir.

Bu tür otomasyonları müşterilerimiz için kuruyoruz. Bir otomasyon ajansıyla birlikte, Kanada'daki bir petrol sahası hizmet şirketi için günde yaklaşık 100 saha fişini okuyan bir n8n iş akışı kurduk; ABD'deki Tribute Technology için de elle yapılan tek seferlik veri aktarımlarının yerini alan bir Airflow veri hattı geliştirdik. İkisinden de aşağıda söz ediyoruz; saha fişi akışında nelerin bozulduğunu da anlatıyoruz.

İş süreci otomasyonu neyi kapsar

Her sürecin bir tetikleyicisi, bir ya da birkaç sistemden geçen adımları, birkaç karar noktası ve bir sonucu vardır. Süreci otomatikleştirmek, kimse veriyi bir adımdan ötekine elle taşımadan bu zincirin işlemesi demektir.

Bir tedarikçi faturasının elle nasıl işlendiğine bakalım:

  1. Fatura gelir. İki taraf da e-Fatura mükellefiyse fatura, GİB'in belirlediği UBL-TR standardında, XML tabanlı bir belge olarak gelir.
  2. Muhasebeden biri faturayı açar, ilgili satın alma siparişini bulur, miktarları ve fiyatları karşılaştırır.
  3. Her şey tutuyorsa faturayı ERP'ye kaydeder. Tutmuyorsa satın alma sorumlusuna e-posta atar.
  4. Finans onaylar ve ödemeyi planlar.

Otomatik akışta fatura satırları siparişle kendiliğinden eşleştirilir, tutan faturalar ERP'ye işlenir, tutmayanlar da farkı işaretlenmiş olarak satın alma sorumlusunun önüne düşer. Artık kimse elle fatura girmez, ama eşleşmeyenlerle ne yapılacağına yine bir insan karar verir. Tasarımdaki asıl emek de bu faturaların kime, hangi bilgiyle ulaşacağına harcanır.

Türkiye'de bu örneğin ilginç bir tarafı var: e-Fatura sayesinde faturayı "okumak" büyük ölçüde çözülmüş durumda, çünkü veri zaten yapılandırılmış geliyor. Zamanı yiyen kısım eşleştirme ve istisnalar. Yurt dışındaki bir tedarikçiden PDF olarak gelen faturada ise önce bir okuma adımı gerekir; aşağıda anlattığımız saha fişleri de bu türden.

BPA, RPA, BPM ve iş akışı otomasyonu

Bu terimler sık karışıyor, araç üreticileri de çoğu zaman birbirinin yerine kullanıyor. Biz şöyle ayırıyoruz:

Kavram

Anlamı

Örnek

İş süreci yönetimi (BPM)

Süreçleri modelleme, ölçme ve iyileştirme disiplini; çoğunlukla BPMN ile çizilir

Satın alma onaylarının gerçekte nasıl ilerlediğini çıkarmak

İş süreci otomasyonu (BPA)

Süreç adımlarının yazılım tarafından yürütülmesi

Yukarıdaki fatura akışı

İş akışı otomasyonu

Genellikle araçları anlatır: tetikleyiciler, eylemler ve dallanmalar

n8n, Zapier, Power Automate bulut akışları

Robotik süreç otomasyonu (RPA)

Başka yazılımları ekranları üzerinden kullanan botlar

API'si olmayan eski bir programa fatura giren bot

Entegrasyon (API, iPaaS)

Sistemlerin birbiriyle doğrudan veri alışverişi

E-ticaret siparişlerinin ERP'ye akması

RPA, iş süreci otomasyonunun tekniklerinden yalnızca biri ve çoğu zaman en son başvurulacak yol, çünkü ekranlara tıklayan bir bot ekran değiştiğinde bozulur. Botun hâlâ doğru seçim olduğu durumları RPA yazımızda anlattık.

Önce hangi süreçler otomatikleştirilmeli

Süreci seçmek, aracı seçmekten daha önemli. Araçları karşılaştırmaya başlamadan önce her adayı şu sorulardan geçirin:

  1. Hacim ve süre. Aylık iş adedini iş başına dakikayla çarpın. Ayda 1.200 fatura, tanesi 6 dakikadan 120 saat eder. Ayda 40 sözleşme yenileme, tanesi 10 dakikadan 7 saati bulmaz; otomasyonu ayakta tutmak bundan pahalıya gelebilir.
  2. Kurallar. İşi yapan kişi nasıl karar verdiğini yazabiliyor mu? Cevap "duruma göre" ise ve neye göre olduğunu kimse söyleyemiyorsa süreç önce standart hâle getirilmeli.
  3. Girdinin biçimi. Veritabanı satırları, API yanıtları, CSV dosyaları ve e-Fatura XML'leri kolaydır. PDF, taranmış belge ve serbest metinli e-posta bir veri çıkarma adımı ister; o adımın da kendi kontrolleri olmalı.
  4. Kararlılık. Kurallar, formlar ya da sistemler üç ayda bir değişiyorsa otomasyonu da üç ayda bir elden geçirmeniz gerekir.
  5. Hatanın bedeli. Geciken bir rapor ile iki kez yapılan bir ödeme aynı sıkılıkta kontrol gerektirmez.
  6. Sahiplik. İş tarafında birinin sonuçtan sorumlu olması ve otomasyonun kenara ayırdığı kayıtlarla ilgilenmesi gerekir.

Yazılı prosedüre güvenmeden önce işin gerçekte nasıl yapıldığını yerinde izleyin. Yıllar içinde ikisi birbirinden uzaklaşır ve istisnaların çoğu bu farkta saklıdır. İlgili sistemler olay kaydı (event log) tutuyorsa süreç madenciliği işlerin gerçekte hangi yollardan geçtiğini gösterebilir.

Bu sorulardan geçen adaylar arasından hem değerli hem kolay olanla başlayın. Zor süreçlerde ilgili ekiplerin sabrına ihtiyacınız olacak; onlara zaman kazandırdığı açıkça görülen bir ilk proje, bu sabrı bulmanın en kolay yolu.

Bu sorulardan çoğunlukla geçen süreçler:

  • Gelen faturaların siparişle eşleştirilip ERP'ye işlenmesi.
  • Banka hesap hareketlerinin cari hesaplarla eşleştirilmesi.
  • Tedarikçilerden düzenli gelen fiyat listeleri ve veri dosyaları. Method Procurement için, ürün kataloğunu güncel tutan 20'den fazla tedarikçi veri dosyasının her ay çıkarılmasını otomatikleştirdik; bu müşteriyle 2019'dan beri çalışıyoruz.
  • Her hafta ya da her ay birkaç sistemden elle derlenen raporlar.
  • İşe giriş ve işten çıkış adımları: hesaplar, yetkiler, ekipman, bordro kaydı.
  • E-ticaret sitesi, CRM ve ERP arasında sipariş, stok ve durum bilgisinin eşitlenmesi. ERP ve CRM entegrasyonu başlı başına bir konu.

İlk proje için kötü adaylar: ayda birkaç saat süren, ağırlıklı olarak muhakeme isteyen ya da sahibi olmayan işler.

Yöntemi seçmek

Yöntemi, işin geçtiği sistemler ve girdiler belirlesin. Canlıda çalışan otomasyonların çoğu bunlardan ikisini üçünü bir arada kullanır:

Durum

Yaklaşım

Nerede kullandık

Sistemlerin API'si ya da hazır bağlayıcısı var, mantık birkaç adım ve dallanmadan ibaret

İş akışı aracı (n8n, Zapier, Power Automate bulut akışları)

Her akşam çalışan saha fişi akışı (n8n)

Veri büyük ya da dağınık; zamanlanmış toplu işler, yeniden çalıştırılması gereken dönüşümler var

Veri hattı (Apache Airflow ya da zamanlanmış kod)

Tribute'un eski sistemlerden veri aktarımları (Airflow DAG'leri)

Onay, süre, çok sayıda kişi ve denetim izi içeren uzun soluklu süreçler

İş akışı motoru (Camunda gibi bir BPMN motoru) ya da uygulamanın kendi backend'i

Oplist'in Node.js API'sine eklediğimiz onay akışları

Sistemin yalnızca kullanıcı arayüzü var

RPA botu ya da web scraping

FrontRunner taşımalarında veri eski cenaze evi sitelerinden çekiliyor, FrontRunner'a API ile yazılıyor

Girdi PDF, taranmış belge ya da e-posta

Doğrulamalı bir veri çıkarma adımı (LLM ya da belge yapay zekası)

LLM'in JSON'a çevirdiği saha fişleri

Kurallar ürünün kendisi ya da hiçbir araçla ifade edilemiyor

Özel yazılım

Oplist'te MILP optimizasyon çözücüsünün ürettiği nöbet çizelgeleri

Kabaca kuralımız şu: önce API, sonra iş akışı aracı; ekran botu yalnızca başka giriş yolu bırakmayan sistem için. Mantık, görsel bir akışın kimsenin inceleyemeyeceği bir yumağa dönüşeceği kadar karmaşıklaşınca da kod yazmak gerekir.

Bazen en doğrusu hiçbir şey geliştirmemektir. Süreci zaten iyi yürüten hazır bir ürün varsa (masraf yönetimi, e-imza, işe giriş adımlarını hazır getiren bir İK yazılımı), kendi sürümünüzü kurmak yerine onu satın almak çoğu zaman daha mantıklıdır. Süreç size özgü ama adımları sıradansa bir iş akışı aracını yapılandırın. Süreç sizi rakiplerinizden ayıran şeyse ya da hacim yüzünden görev başına fiyatlandırma pahalıya geliyorsa özel yazılım geliştirin.

Araçların maliyeti

Ekim 2026 itibarıyla üreticilerin kendi sayfalarındaki liste fiyatları:

Araç

Giriş seviyesi ücretli planlar

Kullanım nasıl sayılıyor

n8n Cloud

Starter ayda 20 € (2.500 çalıştırma), Pro ayda 50 € (10.000 çalıştırma); yıllık ödemeli

Akışın her çalışması bir çalıştırma (execution) sayılır, adım sayısı fark etmez

Kendi sunucunuzda n8n

Şirket içi iş akışlarınız için lisans ücreti yok

Sunucu ve bakım size ait

Zapier

Ayda 100 göreve kadar ücretsiz; Professional ayda 19,99 $'dan (750 görev), Team ayda 69 $'dan (2.000 görev); yıllık ödemeli

Başarılı her eylem bir görev (task) sayılır; tetikleyiciler ve filtreler sayılmaz

Microsoft Power Automate

Premium kullanıcı başına ayda 15 $; katılımsız masaüstü botları için Process bot başına ayda 150 $; yıllık ödemeli

Kullanıcı ya da bot başına

Kaynaklar: n8n fiyatları, Zapier fiyatları ve Power Automate'in Türkçe fiyat sayfası. Microsoft fiyatları Türkiye sayfasında da dolar cinsinden ve vergiler hariç gösteriliyor. Üçü de planlarını sık değiştiriyor; bütçe yapmadan önce kontrol edin.

Hacim büyüdükçe, kullanımın nasıl sayıldığı liste fiyatından daha önemli hâle geliyor. Beş eylemli bir akış ayda 3.000 kez çalışırsa n8n'de 3.000 çalıştırma eder ve Pro planına sığar. Aynı akış Zapier'de 15.000 göreve kadar çıkabilir; bu da yıllık ödemede ayda 189 $ olan 20.000 görevlik Professional kademesi demek.

Lisans yine de nadiren en büyük kalemdir. Otomasyonu kurmak ve bağlı olduğu bir sistem değiştiğinde onarmak için harcanan saatler genellikle araçtan pahalıya gelir.

KVKK tarafı

n8n Cloud, Zapier ya da yurt dışında barındırılan bir LLM API'si üzerinden kişisel veri geçiyorsa (çalışan adı, T.C. kimlik numarası, müşteri iletişim bilgisi), bu KVKK açısından yurt dışına aktarımdır. Aktarımın şartlarını 2024'te değişen 9. madde belirliyor; Kurum'un yurt dışına aktarım rehberi bunları ayrıntılı olarak anlatıyor. Yeterlilik kararı yoksa kullanılabilecek güvencelerden biri standart sözleşme; imzalandıktan sonra beş iş günü içinde Kurum'a bildirilmesi gerekiyor.

n8n'i Türkiye'deki kendi sunucunuzda çalıştırmak bu soruyu küçültür ama ortadan kaldırmaz: akış yurt dışındaki bir model API'sini çağırıyorsa veri yine dışarı çıkar. Hangi kurguyu seçerseniz seçin, kişisel veriyi çalıştırma kayıtlarında (execution log) maskeleyin ve akışa yalnızca gerçekten ihtiyaç duyduğu alanları verin.

Geri dönüş hesabı

Fatura örneğini bütün girdileriyle yazalım. Rakamlar örnek amaçlıdır ve hiçbiri bizim fiyatımız değildir; kendi rakamlarınızı koyun.

  • Elle yapılan iş: ayda 1.200 e-Fatura; her birini siparişle eşleştirip ERP'ye kaydetmek 6 dakika sürüyor. Toplam 120 saat.
  • Otomasyondan sonra faturaların %85'inin kendiliğinden eşleştiğini varsayalım. Kalan 180 faturaya birinin 5'er dakika ayırması gerekir (sipariş bulunmuş ve fark işaretlenmiş olduğu için elle işlemden kısa sürer): 15 saat. Haftada 2 saatlik örneklem kontrolü ekleyin, ayda yaklaşık 8 saat. Kalan iş yükü: 23 saat.
  • Kazanılan süre ayda 97 saat. Saatlik işveren maliyeti 400 TL varsayımıyla ayda 38.800 TL.
  • İşletme gideri: araç ve sunucu için ayda 6.000 TL, üstüne ayda 6 saatlik geliştirici bakımı (saati 1.500 TL'den 9.000 TL). Toplam 15.000 TL. Faturalar XML olarak geldiği için bu örnekte model API'si maliyeti yok.
  • Net tasarruf: ayda 23.800 TL.
  • Geliştirme maliyeti 300.000 TL ise yatırım yaklaşık 13 ayda geri döner.

Şimdi girdileri tek tek değiştirelim. Faturaların yalnızca %60'ı kendiliğinden eşleşirse 480 fatura birinin bakmasını bekler, net tasarruf ayda 13.800 TL'ye iner ve geri dönüş yaklaşık 22 aya uzar. Fatura başına gerçek süre 6 yerine 3 dakikaysa (istisnalar da 3 dakika sürüyorsa) net tasarruf ayda 2.200 TL'ye düşer ve yatırım pratikte hiç geri dönmez.

Sonucu iki sayı belirliyor: iş başına dakika ve kendiliğinden geçen işlerin oranı. Biri ölçene kadar ikisi de tahmindir. Geliştirmeye karar vermeden önce elle yapılan işi bir hafta boyunca ölçün. e-Faturada eşleşme oranını tahmin etmenize de gerek yok: geçen ayın faturalarını siparişlerle karşılaştırarak bulabilirsiniz. PDF ya da taranmış belge söz konusuysa, kimse bir oran vaat etmeden önce veri çıkarmayı birkaç yüz gerçek belge üzerinde deneyin.

Süreci bozmadan devreye almak

  1. Başlangıç durumunu ölçün. İş adedini sayın, bir örneklemin süresini tutun, hataları ve işin nerede beklediğini not edin. Bir iki hafta yeterli.
  2. Kuralları ve istisnaları yazın, veri sorularını netleştirin. Otomasyon, insanların kafasında verdiği kararları açıkça yazmaya zorlar. Müşterimiz Oplist, hastaneler için bir nöbet ve vardiya planlama yazılımı; personel ve izin verisini Türkiye'deki özel hastanelerin İK ve bordro sistemlerinden API entegrasyonlarıyla alıyor. Bu kaynak sistemlerde aynı çalışana ait mükerrer kayıtlar olabiliyor, bazı izin türleri de diğerlerinden önce geliyor. Kaynağa güvenmek yerine mükerrer kayıtları Oplist tarafında ayıklamamız ve bir öncelik sırası uygulamamız gerekti. Çizelge kurallarının izin türünü de bilmesi gerekiyor (hastalık izni, saatlik izin, eğitim gibi blok izinler); yalnızca "müsait değil" bilgisi yetmiyor.
  3. İstisna yolunu ana yolla birlikte kurun. Her belge tek bir durumda bitmeli: tamamlandı, gerekçesiyle birlikte bir insanı bekliyor ya da uyarı üreterek başarısız oldu. Kayıt yazan her adımı, tekrar çalıştırıldığında aynı sonucu verecek (idempotent) şekilde kurun ki yeniden denenen bir çalıştırma aynı faturayı iki kez kaydetmesin.
  4. Otomatik yol kontrol edilene kadar elle yapılan yolu kapatmayın. Saha fişlerinde veri çıkarmayı canlıya almadan önce bir ay boyunca gerçek fişler üzerinde test ettik. Tribute Technology'nin veri taşıma platformu geliştirilirken de müşteri devreye alımları durmasın diye aktarımları elle yapmayı sürdürdük (toplam 11 aktarım); Tribute, Şubat 2023'te elle aktarımları bırakıp otomatik sürece geçti. Tribute'un ürün sahibi sonuçları, taşınan veriyi alacak raporları, dosya sayıları ve örneklem kontrolleriyle karşılaştırarak değerlendirdi.
  5. Bir sahip belirleyin ve izlemeyi sürdürün. Uyarıları biri almalı, istisna kuyruğunu biri eritmeli ve bağlı sistemlerdeki değişiklikleri yayına çıkmadan önce biri öğrenmeli. Kimsenin izlemediği bir otomasyon, biri eksik bir raporu fark edene kadar haftalarca sessizce hata verebilir.

Saha fişi akışında ne bozuldu

Bir otomasyon ajansıyla birlikte, bir petrol sahası hizmet şirketi için kurduğumuz saha fişi otomasyonu her akşam günün fişlerini Gmail'den alıyor, fatura verisini bir LLM ile çıkarıyor, her PDF'i verisiyle birlikte Google Drive'a kaydediyor ve ekibe birleştirilmiş bir rapor gönderiyor. Eylül 2025'ten beri her gün, günde yaklaşık 100 belgeyle çalışıyor.

En sık karşılaşılan sorun model API'sinin istek limitiydi: istekler sonuç yerine HTTP 429 hatasıyla dönüyordu. Çözüm alternatif modellere geçmek oldu; bir modelde limite takılan belge başka bir modele gönderiliyor ve yine işleniyor.

Dış servis çağıran her adım için aynı soruları canlıya çıkmadan cevaplayın: kaç kez ve hangi aralıklarla yeniden denenecek (429 yanıtı, ne kadar beklenmesi gerektiğini söyleyen bir Retry-After başlığı taşıyabilir), sırada hangi yedek yol var ve hepsi başarısız olursa belge, hata bilgisiyle birlikte kimin kuyruğuna düşecek.

Yapay zekanın yeri

LLM'ler okuma adımını ucuzlattı. Eskiden şablon tabanlı OCR gerektiren faturalar, fişler, e-postalar ve formlar artık bir istem (prompt) ve bir şemayla yapılandırılmış alanlara dönüştürülebiliyor. Modeli net sınırlar içinde tutun: yapılandırılmış çıktı isteyin, çıktıyı doğrulayın (zorunlu alanlar dolu mu, toplamlar tutuyor mu, tarihler makul aralıkta mı) ve doğrulamadan geçemeyeni bir insana yönlendirin.

Akışı tek bir modele de bağlamayın. Saha fişlerindeki çözüm, model değiştirebilmemize dayanıyordu. Jenesys AI'ın yapay zeka muhasebe asistanı için yaptığımız veri ve yapay zeka mühendisliği işinde de geliştirdiğimiz özel modeller zamanla genel amaçlı en yeni modellerin (frontier modeller) gerisinde kaldı. İkisi de aynı yönü gösteriyor: emeği akışa ve modelin etrafındaki kontrollere verin, modeli de zamanı gelince değiştirilecek bir parça olarak görün.

Adımlarını kendisi planlayan ajanlar, hacmin düşük olduğu ve her çıktıya bir insanın baktığı işlerde kullanılabilir. Her gece yüzlerce kayıt işleyen bir süreçte sabit adımlar daha iyi sonuç verir: her adımı ayrı ayrı test edebilirsiniz, bir şey ters gittiğinde de çalıştırma kaydı sorunun hangi adımda çıktığını gösterir.

Sık sorulan sorular

Önce BPMN diyagramı çizmek gerekir mi?

Yalnızca bir BPMN motoru kullanacaksanız ya da süreç çok sayıda ekipten geçiyorsa. İlk projelerin çoğunda istisnaları da yazılmış, numaralı bir adım listesi yeterlidir; işi yapan kişilerin düzeltmesi de çok daha kolaydır.

Kodsuz bir araç mı, özel yazılım mı?

Sistemlerin hazır bağlayıcıları varsa ve mantık tek ekrana sığıyorsa bir iş akışı aracıyla başlayın. Akış onlarca dallanmaya ulaştığında, otomatik test gerektirdiğinde ya da görev başına fiyat hacimle birlikte tırmandığında koda geçin. Birçok kurulum ikisini birlikte kullanır: akışı yönetmek için bir araç, zor kısımlar için küçük servisler.

Kendi sunucumuzdaki n8n'i şirkette ücretsiz kullanabilir miyiz?

İş akışlarını yalnızca siz ya da şirketinizdeki kişiler oluşturuyorsa evet; n8n'in lisans SSS sayfası buna ücretsiz izin veriyor. n8n'i müşterilerinizin kendi akışlarını kurduğu bir hizmet olarak sunmanıza ya da markasını kaldırıp olduğu gibi satmanıza ise izin vermiyor. SSO, LDAP, birden fazla ortam ve Git ile sürüm kontrolü gibi özellikler, kendi sunucunuzda çalışan ücretli Business planıyla geliyor (yıllık ödemede ayda 667 €). Her durumda sunucu ve bakım masrafı size ait.

Aklınızda bir süreç varsa ve nasıl otomatikleştirileceği konusunda bir de bizim görüşümüzü almak isterseniz, bu tür işleri backend ve API geliştirme ekibimiz yapıyor.

İlgili Makaleler

18 Mayıs 2026

İnsan Kaynakları Yazılımı Seçerken Nelere Bakmalı?

İK yazılımı özlük, izin, puantaj ve bordroyu tek kayıtta toplar. Türkiye'de seçerken SGK bildirimlerini, mevzuat güncellemelerini, izin kurallarını ve KVKK tarafını kendi senaryolarınızla sınayın.

Devamını Oku: İnsan Kaynakları Yazılımı Seçerken Nelere Bakmalı?
16 Mayıs 2026

Lojistik Yazılımı: WMS mi, TMS mi, Hangisi Önce?

Lojistik yazılımı tek bir ürün değil. Hangi işletmeye WMS, hangisine TMS gerektiğini, e-İrsaliye ve U-ETDS'nin bu akışta nerede devreye girdiğini anlatıyoruz.

Devamını Oku: Lojistik Yazılımı: WMS mi, TMS mi, Hangisi Önce?
2 Mart 2026

Agile Scrum Metodolojisi: Roller, Etkinlikler ve İki Haftalık Sprint

Agile değerleri tanımlar, Scrum bu değerleri uygulamanın en bilinen çerçevesidir. Scrum'ı 2020 kılavuzuna göre, iki haftalık bir sprint ve örnek bir Bitti Tanımı üzerinden anlatıyoruz.

Devamını Oku: Agile Scrum Metodolojisi: Roller, Etkinlikler ve İki Haftalık Sprint