Design token, renk, boşluk ya da yazı boyutu gibi tek bir tasarım kararını color.action.primary gibi bir adla saklayan, platformdan bağımsız bir değerdir. Arayüzde tekrar eden bu küçük kararların (renkler, boşluklar, yazı boyutları, köşe yuvarlaklıkları, gölgeler, animasyon süreleri) her biri tek bir dosyada, genellikle JSON olarak, bir kez tanımlanır. Bir derleme aracı da bu dosyadan CSS değişkenleri, Swift sabitleri, Android kaynak dosyaları ya da uygulamalarınız hangi biçimi okuyorsa onu üretir. Değeri tek yerde değiştirip yeniden derlediğinizde, o dosyadan beslenen web sitesi de mobil uygulamalar da yeni rengi kullanmaya başlar.
Ekim 2025'ten beri bunun için kararlı ve belirli bir firmaya bağlı olmayan bir dosya formatı da var: Design Tokens Community Group'un yayımladığı Format Module 2025.10. Figma, Tokens Studio ve Style Dictionary bu formatı okuyabiliyor. Terimin kendisi daha eski: Jina Anne bu adı Salesforce'tayken Jon Levine ile birlikte ortaya atmış.
Bir token'ın yapısı
Token'ın üç parçası vardır: ad, tür ve değer. DTCG formatında özellik adları dolar işaretiyle başlar; araçlar onları grup adlarından bu sayede ayırt eder:
{
"color": {
"$type": "color",
"blue": {
"600": {
"$value": { "colorSpace": "srgb", "components": [0.1451, 0.3882, 0.9216], "hex": "#2563eb" },
"$description": "Marka mavisi"
}
}
},
"space": {
"$type": "dimension",
"4": { "$value": { "value": 1, "unit": "rem" } }
}
}İç içe nesneler grup anlamına gelir; bu dosya color.blue.600 ve space.4 adlı iki token tanımlıyor. Bir gruba yazılan $type, içindeki bütün token'lar için geçerlidir.
Eski örneklerden öğrenenlerin takıldığı iki ayrıntı var. Kararlı formatta renk, renk uzayını ve kanal değerlerini (components) içeren bir nesnedir; hex değeri yalnızca isteğe bağlı bir yedektir. Format bu sayede sRGB'nin yanında Display P3 ve OKLCH renklerini de tarif edebiliyor. Boyut (dimension) da bir nesnedir: bir sayı ve bir birim. İzin verilen birimler yalnızca px ve rem. Rengi düz metin olarak ("$value": "#2563eb") yazan ya da Style Dictionary'nin dolar işaretsiz eski value anahtarını kullanan dosyalar, geriye dönük uyumluluğu koruyan Style Dictionary'de hâlâ derleniyor; ama bu, standart öncesi yazım. Format, renk ve boyutun yanında yazı tipi ailesi, yazı kalınlığı, süre, kübik Bézier eğrisi ve sayı türlerini; tipografi, gölge, kenarlık, çizgi stili, geçiş ve gradyan için de bileşik türleri tanımlıyor.
Bir token başka bir token'a da başvurabilir: "$value": "{color.blue.600}" bir takma ad (alias) oluşturur. Takma adın kendi değeri yoktur, color.blue.600 neyi tutuyorsa onu izler. Sonraki bölümlerde göreceğiniz katmanlar ve temalar da baştan sona bu takma adlarla kuruluyor.
Token ile CSS değişkeni arasındaki fark
--color-action-primary gibi bir CSS değişkeni (custom property), token'ın tek bir platform için üretilmiş çıktılarından yalnızca biridir. Token ise kaynağın kendisidir: bir türü vardır, Swift'e ya da Kotlin'e dönüştürülebilir, bir tasarım aracı onu okuyabilir. Tek bir web uygulamanız varsa düzenli tutulmuş CSS değişkenleri faydanın büyük kısmını zaten sağlar. Tailwind CSS v4 de aynı fikre dayanıyor: design token'ları @theme ile tema değişkeni olarak tanımlıyorsunuz, bunlar da sıradan CSS değişkenlerine derleniyor.
Aynı değerleri ikinci bir platform ya da bir tasarım aracı da okuyacaksa ayrı bir token dosyası anlam kazanır. Bütün platformlarınız JavaScript ise (örneğin bir Next.js sitesi ve bir React Native uygulaması) ortak bir TypeScript sabitler modülü o zaman bile yetebilir. Derleme adımı, değerleri Swift, Kotlin, Dart ya da Figma da okumak zorunda kaldığında kendini amorti eder.
Üç katman: temel, anlamsal, bileşen
Uzun ömürlü token setlerinin çoğu üç katmandan oluşur.
Temel (primitive) token'lar ham paleti ve ölçeği tutar: color.blue.600, color.slate.900, space.4. Değerin ne olduğunu söyler, nerede kullanılacağını söylemez.
Anlamsal (semantic) token'lar bir görevi adlandırır ve bir temel token'a bağlanır: color.text.default, color.surface.default, color.action.primary. Bileşenler bunları kullanır. Koyu tema, aynı anlamsal adların başka temel token'lara bağlanmasından ibarettir; bu katmanı en önemli katman yapan da bu.
Bileşen token'ları bir görevi tek bir bileşene özgü hale getirir; örneğin button.primary.background, color.action.primary token'ına bağlanır. Material Design aynı üç katmanı reference, system ve component adlarıyla kullanıyor; web'de bunlar --md-sys-color-primary ve --md-filled-button-container-color gibi CSS değişkenleri olarak karşınıza çıkıyor.
Küçük bir ekipseniz ilk iki katmanla başlayın. Bileşen token'larını, bir bileşenin bağlı olduğu anlamsal token'dan gerçekten farklı bir değere ihtiyaç duyduğu güne bırakın. Bileşen katmanını baştan kurarsanız her bileşenin her özelliği için bir token çıkar ve bunların çoğu alttaki anlamsal token'ı tekrar etmekten öteye geçmez.
Hangi katmanları kurarsanız kurun, bileşen kodu hiçbir zaman doğrudan temel token'a başvurmamalı. Bir buton color.blue.600 kullanıyorsa hiçbir tema ona ulaşamaz.
Token'lara görevlerine göre ad verin
Görünüşü anlatan adlar, ikinci bir tema eklendiği anda eskimeye başlar. Trendyol'un açık kaynak tasarım sistemi Baklava bunu iyi gösteriyor. Nötr renk ölçeğinde en koyudan (--bl-color-neutral-darkest) en açığa (--bl-color-neutral-lightest) uzanan adımlar var. Koyu temada bütün ölçek ters çevrildiği için neutral-darkest artık #f1f2f7, yani beyaza yakın bir renk tutuyor. Ters çevirme tutarlı olduğu için sistem doğru çalışıyor; ama stil dosyasını okuyan herkesin buradaki "darkest" kelimesinin "arka planla en yüksek kontrast" anlamına geldiğini bilmesi gerekiyor. text.default, surface.raised, border.subtle gibi görev adları tema değiştiğinde böyle bir dipnota ihtiyaç duymaz.
Adlandırmada işe yarayan birkaç alışkanlık:
- Genelden özele gidin: kategori, görev, varyant, durum (
color.action.primary.hover). - Her kavram için tek bir kelime seçip her yerde onu kullanın: ya
defaultyabase, ikisi birden değil. - Platformu ve ham değeri anlamsal adlara koymayın.
blue-button-iosdapadding-16da bir gün doğru olmaktan çıkar. - Adları İngilizce ve ASCII karakterlerle yazın. Style Dictionary 5.7.0'da
renk.İkinciladlı bir token CSS'e--renk-i̇kincilolarak çıkıyor: JavaScript büyük İ harfini küçültürken i'nin arkasına görünmez bir birleştirici nokta (U+0307) ekliyor. Değişkeni elle--renk-ikincildiye yazan biri onu bulamıyor; Swift tarafında ise aynı tokenrenkİkincilolarak kalıyor.
Token kurmaya ne zaman değer
Token'lar, aynı görsel kararların birbiriyle stil kodu paylaşmayan yerlere ulaşması gerektiğinde karşılığını verir:
- iki ya da daha fazla platform: bir web uygulaması ve yanında native mobil uygulamalar ya da farklı ekiplerin sahip olduğu birkaç mikro frontend;
- birden fazla tema: koyu mod, müşterilere özel beyaz etiketli (white-label) sürümler, aynı üründe birkaç marka;
- değerleri hem tasarımcıların hem geliştiricilerin değiştirdiği ve iki tarafın da aynı sonucu görmesi gereken ekipler.
Müşterimiz My3PL ilk duruma iyi bir örnek. My3PL için bir web sitesi, bir web uygulaması ve bir mobil uygulama geliştirdik; işin içinde React, Angular, Vue.js ve Flutter vardı. Web tarafındaki üç teknoloji aynı CSS değişkenleri dosyasını okuyabilir, Flutter uygulaması ise CSS okuyamaz. Ortak bir token kaynağı yoksa renkler Dart'ta bir kez daha yazılır ve elle kopyalanan her değer zamanla web'dekinden ayrışabilir.
Tek web uygulaması, tek tema ve küçük bir ekip varsa token derleme hattı kurmaya değmez. O durumda tek bir CSS değişkenleri dosyası ya da Tailwind'in tema değişkenleri sizin token katmanınızdır; üstüne bir JSON kaynağı ve derleme adımı eklemek, çoğunlukla senkronu bozulabilecek bir yer daha eklemek demektir. Oradan başlayın. CSS değişkenleriniz baştan temel ve anlamsal ayrımına uyuyorsa, ileride bir token dosyasına geçmek büyük ölçüde kopyalamaktan ibaret olur.
Asıl kaynak nerede durmalı
Yaygın üç kurulum var ve asıl karar, değerlerin hangi yönde akacağı.
Figma Variables. Figma'nın yerleşik değişkenleri renk, sayı, metin ve mantıksal (boolean) değer tutar; modlar da aynı koleksiyona açık ve koyu tema gibi birden fazla değer seti verir. Figma DTCG dosyalarını içe aktarabiliyor: yeni bir koleksiyona aktarıldığında her JSON dosyası bir mod oluyor, renklerin sRGB ya da HSL olması, boyutların da px cinsinden yazılması gerekiyor ve boyutlar Figma'ya düz sayı olarak geliyor (Figma Yardım Merkezi). Sunucu tarafında bir senkron kurmak isterseniz ihtiyaç duyacağınız REST API değişken uç noktaları yalnızca Enterprise planında açık; Figma'nın çok markalı sistemler için sunduğu genişletilmiş koleksiyonlar (extended collections) da öyle.
Tokens Studio. Token'ları JSON olarak tutan ve GitHub, GitLab, Bitbucket ya da Azure DevOps ile senkronize eden bir Figma eklentisi. DTCG formatını bir seçenek olarak destekliyor ve tipografi, kenarlık, gölge gibi bileşik token'ları da yönetiyor; Figma Variables'ta bunlara karşılık gelen bir değişken türü yok. Ücretsiz sürüm tek bir dosyayla senkronize oluyor; birden fazla dosyadan oluşan bir klasörle çalışmak ücretli (Pro) bir özellik.
Kod deposu. Token dosyaları derleme betiğiyle birlikte kod deposunda durur ve diğer her şey gibi pull request ile değişir. Tasarımcılar bu dosyaları Figma'ya aktarır ya da Tokens Studio üzerinden düzenler.
Yayına çıkan her şey için kaynak olarak en güvenli seçenek üçüncüsü: Figma token'ları depodan okur, tasarım tarafındaki değişiklikler de pull request olarak geri gelir. Sorunlar çift yönlü senkronla başlar: hem Figma hem depo düzenlenebilir ve sonradan bir eklenti ya da betik ikisini eşitlemeye çalışır. Tek bir yön seçin, diğer tarafı salt okunur kabul edin. (Tasarım ile yazılım ekipleri arasında işin genel olarak nasıl el değiştirdiğini ürün tasarım süreci yazımızda anlattık.)
Web, iOS ve Android için çalışan bir kurulum
Amazon'da geliştirilmeye başlanan açık kaynak derleme aracı Style Dictionary şu anda 5. ana sürümde (5.7.0, 16 Ekim 2026'da yayımlandı). Araç DTCG dosyalarını okuyor; 2025.10'daki yapılandırılmış değerlerin desteği ise adım adım geldi: değişiklik günlüğüne göre renk nesneleri 5.3'te, boyut nesneleri 5.4'te, süreler 5.7'de eklendi. Belgelerinde 2025.10 desteğinin henüz tamamlanmadığı yazıyor; renk ve boyut dışındaki türlere güvenmeden önce mutlaka deneyin. Alternatif arıyorsanız DTCG, Terrazzo'yu da Style Dictionary ve Tokens Studio ile birlikte referans uygulamalar arasında sayıyor.
Örnekte bir temel token dosyası ve iki tema var. Örnek Style Dictionary 5.7.0 ve Node 26 ile çalıştırıldı; aşağıdaki çıktılar o çalıştırmadan alındı. tokens/primitives.tokens.json:
{
"color": {
"$type": "color",
"blue": {
"300": { "$value": { "colorSpace": "srgb", "components": [0.5765, 0.7725, 0.9922], "hex": "#93c5fd" } },
"600": { "$value": { "colorSpace": "srgb", "components": [0.1451, 0.3882, 0.9216], "hex": "#2563eb" } }
},
"slate": {
"900": { "$value": { "colorSpace": "srgb", "components": [0.0588, 0.0902, 0.1647], "hex": "#0f172a" } }
},
"white": { "$value": { "colorSpace": "srgb", "components": [1, 1, 1], "hex": "#ffffff" } }
},
"space": {
"$type": "dimension",
"2": { "$value": { "value": 0.5, "unit": "rem" } },
"4": { "$value": { "value": 1, "unit": "rem" } }
}
}tokens/light.tokens.json görevleri temel token'lara bağlıyor:
{
"color": {
"$type": "color",
"text": { "default": { "$value": "{color.slate.900}" } },
"surface": { "default": { "$value": "{color.white}" } },
"action": { "primary": { "$value": "{color.blue.600}" } }
},
"space": {
"$type": "dimension",
"inset": { "md": { "$value": "{space.4}" } }
}
}tokens/dark.tokens.json aynı renk adlarını başka hedeflere bağlıyor:
{
"color": {
"$type": "color",
"text": { "default": { "$value": "{color.white}" } },
"surface": { "default": { "$value": "{color.slate.900}" } },
"action": { "primary": { "$value": "{color.blue.300}" } }
}
}Derleme betiği her tema için bir kez çalışıyor. Takma adlar çözülebilsin diye temel token'lar include ile veriliyor, filtre de onları çıktının dışında tutuyor. Böylece uygulama kodu yalnızca anlamsal token'lara erişebiliyor:
// build-tokens.mjs (Node 22+; npm install -D style-dictionary@5, ardından: node build-tokens.mjs)
import StyleDictionary from 'style-dictionary';
const themes = {
light: { selector: ':root', androidDir: 'values', swiftEnum: 'TokensLight' },
dark: { selector: '[data-theme="dark"]', androidDir: 'values-night', swiftEnum: 'TokensDark' },
};
const onlySemantic = (token) => token.isSource;
for (const [theme, { selector, androidDir, swiftEnum }] of Object.entries(themes)) {
const sd = new StyleDictionary({
include: ['tokens/primitives.tokens.json'],
source: [`tokens/${theme}.tokens.json`],
platforms: {
css: {
transformGroup: 'css',
buildPath: 'build/css/',
files: [{ destination: `${theme}.css`, format: 'css/variables', filter: onlySemantic, options: { selector } }],
},
android: {
transformGroup: 'android',
buildPath: `build/android/${androidDir}/`,
files: [{ destination: 'tokens.xml', format: 'android/resources', filter: onlySemantic }],
},
ios: {
transformGroup: 'ios-swift',
buildPath: 'build/ios/',
files: [{
destination: `${swiftEnum}.swift`,
format: 'ios-swift/enum.swift',
filter: onlySemantic,
options: { className: swiftEnum },
}],
},
},
});
await sd.buildAllPlatforms();
}build/css/light.css ve build/css/dark.css dosyalarının çıktısı:
:root {
--color-text-default: #0f172a;
--color-surface-default: #ffffff;
--color-action-primary: #2563eb;
--space-inset-md: 1rem;
}
[data-theme="dark"] {
--color-text-default: #ffffff;
--color-surface-default: #0f172a;
--color-action-primary: #93c5fd;
}Web'de tema kendiliğinden değişmez. Koyu değerler, uygulamanız <html> öğesine data-theme="dark" eklediğinde devreye girer; bunu bir tema düğmesiyle ya da matchMedia('(prefers-color-scheme: dark)') ile işletim sisteminin ayarına bakarak yapabilirsiniz.
Android'de ise geçiş kendiliğinden olur. Koyu tema dosyası values-night/ klasörüne yazılıyor; cihaz koyu moddayken sistem bu kaynakları kendisi seçtiği için, uygulama sistem temasını izlediği sürece color_action_primary hiç kod yazmadan #ff2563eb değerinden #ff93c5fd değerine geçiyor. Android, values-night/ içinde bulamadığı bir kaynak için values/ klasörüne bakar ama tersini yapmaz; bu yüzden koyu tema dosyasındaki her ad açık tema dosyasında da bulunmalı.
iOS tarafında iki enum oluşuyor: TokensLight ve TokensDark. İçlerinde UIColor(red: 0.145, green: 0.388, blue: 0.922, alpha: 1) gibi sabitler var. Style Dictionary'de sistem görünümüne göre değişen renkler için hazır bir format yok; her renk çiftini ya elle ya da aşağıdaki gibi satırlar üreten küçük bir özel formatla birleştiriyorsunuz:
import UIKit
extension UIColor {
static let actionPrimary = UIColor { traits in
traits.userInterfaceStyle == .dark ? TokensDark.colorActionPrimary : TokensLight.colorActionPrimary
}
}Diğer yol, Xcode asset catalog'u için renk setleri (color set) yazan bir özel format. Jetpack Compose, Flutter ve düz JavaScript modülleri için de hazır formatlar var.
Birim tuzağı
Boşlukları px ile yazarsanız iOS ve Android çıktısı 16 kat büyük gelir: 8px'lik bir token CGFloat(128.00) ve 128.00dp olur. Mobil için hazır gelen dönüşüm grupları her boyutu rem kabul ediyor ve birime bakmadan değeri platformun basePxFontSize ayarıyla (varsayılanı 16) çarpıyor. Bütün boyutları tek bir birimle yazın; varsayılan ayarlarla rem doğru sonuç verir. Token'lar Figma'ya da aktarılacaksa px kullanmak zorunda kalırsınız, çünkü Figma boyutlarda yalnızca px kabul ediyor. Bu durumda iOS ve Android platformlarına basePxFontSize: 1 ekleyin; aynı token CGFloat(8.00) ve 8.00dp olarak çıkar.
Mevcut bir uygulamayı token'a taşımak
Çoğu ekip sıfırdan başlamaz. Şu sırayla ilerlemek işe yarıyor:
- Elinizdekini sayın.
grep -rhoE '#[0-9a-fA-F]{6}\b' src | tr 'A-F' 'a-f' | sort | uniq -c | sort -rnkomutusrcaltındaki altı haneli bütün hex renkleri kullanım sıklığına göre listeler. Üç haneli hex değerlerini,rgb()ile yazılan renkleri ve Swift ya da Kotlin koduna gömülü renkleri kaçırır; bunu ilk tarama olarak görün. Birbirine çok yakın tonlar göreceksiniz: aralarında küçük ton farkları olan üç mavi, çoğu zaman göz kararı kopyalanmış tek bir mavidir. - Yakın tonları bir tasarımcıyla birlikte oturup temel token'larda birleştirin. Asıl tasarım kararları bu adımda verilir.
- Bulduğunuz görevler için anlamsal token'lar tanımlayın: metin, yüzey, kenarlık, eylem, başarı ve hata renkleri.
- Bileşen ailelerini tek tek taşıyın. En çok ekranda görünenle başlayın (genellikle butonlar ve form alanları) ve her adımdan önce ve sonra ekran görüntülerini karşılaştırın.
- Yeni sabit değerlerin girmesini engelleyin. Stylelint'in yerleşik
color-no-hexkuralı CSS'teki hex renklerde hata verir; kuralı yalnızca üretilen token dosyaları için kapatın.
Ardından token derlemesini CI hattınıza ekleyin; token klasörüne dokunan her pull request'te çalışsın (kurulumu GitHub Actions yazımızda anlattık). Bir token'ın adını değiştirmek ya da onu silmek, onu kullanan her uygulama için geriye dönük uyumluluğu bozan bir değişikliktir; sürümlemeyi buna göre yapın. DTCG formatında bir token'ı silmeden önce kullanımdan kalktığını işaretlemek için $deprecated özelliği var.
Anlamsal token'lar kontrast kontrolünü otomatikleştirmeyi de kolaylaştırır, çünkü renkler bilinen çiftler halinde gelir: yüzey üzerinde metin, yüzey üzerinde bağlantı, buton üzerinde etiket. Aynı CI işine eklenen kısa bir betik her temadaki her çifti hesaplayabilir. Yukarıdaki örnekte beyaz üzerinde #2563eb 5,17:1, #0f172a üzerinde #93c5fd ise 9,9:1 kontrast veriyor. İkisi de WCAG 2.2'nin normal metin için istediği 4,5:1 oranının üzerinde; büyük metinde sınır 3:1.
Sık sorulan sorular
Figma değişkenleri design token sayılır mı?
Figma'nın token tutmak için sunduğu yerleşik yöntem bu. Bir değişken her mod için bir değer tutar ve başka bir değişkene takma ad olarak bağlanabilir; token dosyasıyla aynı model. Tek başına yapamadığı şey koda ulaşmak: değişkenleri JSON olarak dışa aktarırsınız, Enterprise planındaysanız REST API ile okursunuz ya da kaynağı depoda tutup Figma'ya içe aktarırsınız.
W3C design token formatı nedir?
W3C bünyesindeki bir topluluk grubu olan Design Tokens Community Group'un yayımladığı Format Module'dür; 2025.10 sürümü 28 Ekim 2025'te çıktı. Grup bu sürümü kararlı ilan ediyor, ancak belgenin kendisinde de yazdığı gibi bu bir W3C standardı değil ve standartlaşma sürecinde de yer almıyor. Önerilen dosya uzantıları .tokens ve .tokens.json.
Design token ile tasarım sistemi arasındaki fark ne?
Tasarım sistemi daha geniş bir paket: bileşenler, kullanım kuralları, dokümantasyon ve bunların arkasındaki tasarım dosyaları. Token'lar bu paketin en alt katmanı, yani bileşenlerin stilinde kullanılan değerlerdir. Tasarım sistemi olmadan da token kullanabilirsiniz; örneğin iki uygulamanın ortak kullandığı, tek bir markanın renklerini ve boşluklarını tutan bir dosya yeterli olabilir. Birden fazla platforma hizmet eden bir tasarım sistemi ise eninde sonunda token'a ihtiyaç duyar, çünkü her platform bileşenleri kendi kodunda yeniden yazar ve hepsinin aynı değerlerde buluşması gerekir.
Web'de ve mobilde aynı görünmesi gereken bir ürün planlıyorsanız, nasıl çalıştığımızı web geliştirme sayfamızda anlatıyoruz.
İlgili Makaleler
İnsan Kaynakları Yazılımı Seçerken Nelere Bakmalı?
İK yazılımı özlük, izin, puantaj ve bordroyu tek kayıtta toplar. Türkiye'de seçerken SGK bildirimlerini, mevzuat güncellemelerini, izin kurallarını ve KVKK tarafını kendi senaryolarınızla sınayın.
Devamını Oku: İnsan Kaynakları Yazılımı Seçerken Nelere Bakmalı?Lojistik Yazılımı: WMS mi, TMS mi, Hangisi Önce?
Lojistik yazılımı tek bir ürün değil. Hangi işletmeye WMS, hangisine TMS gerektiğini, e-İrsaliye ve U-ETDS'nin bu akışta nerede devreye girdiğini anlatıyoruz.
Devamını Oku: Lojistik Yazılımı: WMS mi, TMS mi, Hangisi Önce?Agile Scrum Metodolojisi: Roller, Etkinlikler ve İki Haftalık Sprint
Agile değerleri tanımlar, Scrum bu değerleri uygulamanın en bilinen çerçevesidir. Scrum'ı 2020 kılavuzuna göre, iki haftalık bir sprint ve örnek bir Bitti Tanımı üzerinden anlatıyoruz.
Devamını Oku: Agile Scrum Metodolojisi: Roller, Etkinlikler ve İki Haftalık Sprint
