smaple.tr
Backend ve API

Fintek Yazılım Çözümleri: Türkiye'de Lisans, Defter ve Mutabakat

Mehmet Kurtipek
24 Nisan 2026
13 dk okuma
Backend ve API
Fintek
Ödeme sistemleri
TCMB
KVKK

Fintek yazılımı, başkalarının parasını taşıyan, saklayan ya da kayda geçiren veya kredi veren yazılımdır. Türkiye'de bu işlerin çoğu TCMB, BDDK, SPK ve MASAK düzenlemelerine tabidir. Kodun büyük bölümü sıradan web, mobil ve backend geliştirmedir. Farkı üç konu yaratır ve üçünün de canlıya çıkmadan önce netleşmesi gerekir: lisansın kimde olduğu ve müşteri parasını kimin tuttuğu, bankayla her gün mutabakatı yapılan bir defter (ledger) ve kart ile kimlik verisinin dar, denetlenebilir bir kapsamda tutulması.

Portföyümüzdeki fintek işleri ürün ve veri tarafında: bir bütçeleme ve finansal planlama SaaS'ı, bir yapay zeka muhasebe asistanı için veri mühendisliği ve satış ortaklığı ödemelerinin veri ambarıyla karşılaştırılması. Bu deneyime dayandığımız yerleri ayrıca belirtiyoruz.

Türkiye'de hangi kurum neyi düzenliyor

Ödeme şirketleri konusunda eski kaynakların çoğu hâlâ BDDK'yı gösteriyor. 7192 sayılı Kanun'la bu yetki TCMB'ye geçti; 1 Ocak 2020'den beri ödeme kuruluşlarını ve elektronik para kuruluşlarını TCMB yetkilendiriyor ve denetliyor. Bugünkü tablo kabaca şöyle:

Kurum

Düzenlediği alan

Fintek projesi için anlamı

TCMB

Ödeme kuruluşları, elektronik para kuruluşları, ödeme hizmetlerinde veri paylaşımı (açık bankacılık)

Para tutuyor, transfer ediyor ya da elektronik para ihraç ediyorsanız izin buradan alınır

BDDK

Bankalar; finansman, faktoring ve finansal kiralama şirketleri

Kredi veriyor ya da banka kuruyorsanız muhatabınız

SPK

Sermaye piyasası, kitle fonlaması, kripto varlık hizmet sağlayıcıları

Yatırım ürünü, kitle fonlaması ya da kripto hizmeti sunuyorsanız

MASAK

Suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesi

Kimlik tespiti, şüpheli işlem bildirimi, kayıtları sekiz yıl saklama

KVKK

Kişisel verilerin korunması

Aydınlatma ve rıza, yurt dışına aktarım, veri ihlali bildirimi

Kripto için ayrı bir uyarı: TCMB'nin Nisan 2021'de yayımladığı yönetmelik, kripto varlıkların ödemelerde kullanılmasını yasakladı ve ödeme ve elektronik para kuruluşlarının kripto platformlarına yapılan fon aktarımlarına aracılık etmesinin önünü kapattı. Kripto varlık hizmet sağlayıcıları ise 2024'te çıkan 7518 sayılı Kanun'la SPK iznine bağlandı. Yani bir cüzdan uygulamasına "kripto da ekleyelim" demek, lisans modelini baştan değiştirmek anlamına geliyor.

İlk karar: parayı kim tutacak

Üç yol var ve sonraki her şey bu seçime göre şekilleniyor.

Parayı hiç tutmayan yazılım

Bütçeleme, tahminleme, ön muhasebe ve raporlama araçları finansal veriyle çalışır ama para taşımaz. İlk müşterimiz Planard böyle bir ürün. Haziran 2020'den 2024 sonuna kadar, bir gereksinim dokümanından yola çıkarak Planard'ın bütçeleme ve finansal planlama SaaS'ını geliştirdik: senaryolar, onay akışları, roller, çok şirketli yapı, kâr-zarar ve fiyat-hacim-karma gibi raporlar (vaka çalışması). Bu tür bir yazılım ödeme lisansı gerektirmez; mühendislik emeği yetkilere, onay akışlarına ve finans ekibinin satır satır kontrol edebileceği raporlara gider.

Lisanslı bir kuruluşun altyapısını kullanmak

Lisans iyzico, PayTR, Param gibi bir ödeme kuruluşunda ya da bir bankadadır, para da onlarda durur; siz ürünü onların API'leri üzerine kurarsınız. Pazaryeri modelinde satıcılara ödeme dağıtmak için bu kuruluşların alt üye işyeri yapısı kullanılır. İlk sürüm için çoğu zaman doğru yol budur. Stripe burada bir seçenek değil, çünkü Türkiye Stripe'ın desteklediği ülkeler arasında yok.

Bu yol, kendi kayıtlarınızı tutma ihtiyacını ortadan kaldırmaz. ABD'de fintek uygulamalarıyla ortak bankalar arasında aracılık yapan Synapse 2024'te iflas edince, bankalar ellerindeki paranın Synapse'in kayıtlarında görünenden az olduğunu fark etti. ABD Tüketici Finansal Koruma Bürosu'na (CFPB) göre açık 60 ila 90 milyon dolar arasında; kullanıcılar, kayıtların mutabakatı yapılana kadar haftalarca, bazıları aylarca paralarına erişemedi. Bir ortak üzerinden çalışıyorsanız kimin ne kadar parası olduğunu gösteren kendi defterinizi tutun, bunu her gün ortağın ekstreleriyle karşılaştırın ve sözleşmenin size verinizi alma ve ortaktan ayrılma imkânı verdiğinden emin olun.

Kendi lisansınızı almak

Kendi lisansınız kontrol ve yüksek hacimde daha iyi kâr marjı sağlar; karşılığında sermaye, yönetişim ve zaman ister. TCMB'nin 31 Ocak 2026'da yayımlanan tebliğine göre 30 Haziran 2026'dan itibaren asgari özkaynak, ödeme kuruluşları için hizmet türüne göre 20 ya da 40 milyon TL, elektronik para kuruluşları için 105 milyon TL oldu. Bir önceki düzenlemede bu tutarlar 15, 30 ve 80 milyon TL'ydi; bütçe yaparken yürürlükteki tebliğe bakın. Bunun üstüne uyum görevlisi, hukuki destek ve yetkili bağımsız denetim kuruluşlarının yaptığı bilgi sistemleri denetimi eklenir.

Açık bankacılık da bu başlığa giriyor. Hesap bilgisi hizmeti ve ödeme emri başlatma hizmeti, 6493 sayılı Kanun'a göre birer ödeme hizmeti. Bunları sunmak için TCMB'den izin almış bir ödeme hizmeti sağlayıcısı olmanız ya da böyle bir kuruluşla çalışmanız gerekiyor; bankalara bağlantı BKM'nin işlettiği API geçidi GEÇİT üzerinden kuruluyor.

Çoğu ilk sürüm için önerimiz ortak üzerinden gitmek: ortağın API'sini ince bir adaptör katmanının arkasına alın, müşteri kimliklerini ve defteri kendi tarafınızda tutun, lisans konusuna hacim bunu gerektirdiğinde dönün. İlk sürümü dar tutmayla ilgili notlarımız MVP yazılım geliştirme yazısında.

Defter (ledger): fintek kodunun en çok ayrıştığı yer

Para hareket ettiren her işlem, çift taraflı kayıt usulüyle tutulan bir deftere yazılmalı. Bir işlemin kayıtlarının toplamı her zaman sıfırdır, tutarlar para biriminin en küçük biriminde tam sayı olarak tutulur (kuruş, sent) ve kayıtlar asla güncellenmez ya da silinmez. Hata olursa ters kayıt atılır; böylece denetçi geçmişi kayıtların kendisinden okuyabilir. Float kullanmayın. Her para biriminin iki ondalık hanesi olduğunu da varsaymayın: Japon yeninin hiç ondalık hanesi yok, Kuveyt dinarının üç tane var.

En küçük şema ve cüzdandan para çeken bir işlemin özü, PostgreSQL'de taslak olarak şöyle:

CREATE TABLE accounts (
  id            text PRIMARY KEY,
  balance_minor bigint NOT NULL DEFAULT 0
);
CREATE TABLE ledger_transactions (
  id              uuid PRIMARY KEY,
  idempotency_key text NOT NULL UNIQUE  -- aşağıdaki ON CONFLICT bunu gerektirir
);
CREATE TABLE ledger_entries (
  transaction_id uuid   NOT NULL REFERENCES ledger_transactions (id),
  account_id     text   NOT NULL REFERENCES accounts (id),
  amount_minor   bigint NOT NULL
);

-- Müşteri cüzdanından satıcıya 25,00 TL'yi tam olarak bir kez aktar.
BEGIN;

-- 1. Idempotency anahtarını kaydet. Tekrar gelen istek satır eklemez ve satır döndürmez:
--    ROLLBACK yap ve ilk denemenin kayıtlı sonucunu döndür.
INSERT INTO ledger_transactions (id, idempotency_key)
VALUES (gen_random_uuid(), 'capture-siparis-8841')
ON CONFLICT (idempotency_key) DO NOTHING
RETURNING id;  -- uygulama bunu :txn_id olarak bağlar

-- 2. Ödeyen hesabın satırını kilitle; iki paralel çekim aynı kontrolü birlikte geçemesin.
SELECT balance_minor FROM accounts WHERE id = 'wallet_42' FOR UPDATE;
--    Uygulamada: balance_minor < 2500 ise ROLLBACK.

-- 3. Kuruş cinsinden dengeli kayıtlar (2500 = 25,00 TL). Toplamları her zaman sıfır.
INSERT INTO ledger_entries (transaction_id, account_id, amount_minor) VALUES
  (:txn_id, 'wallet_42',        -2500),
  (:txn_id, 'merchant_payable',  2500);

UPDATE accounts SET balance_minor = balance_minor - 2500 WHERE id = 'wallet_42';
UPDATE accounts SET balance_minor = balance_minor + 2500 WHERE id = 'merchant_payable';

COMMIT;

Canlıda iki şey can yakar. UNIQUE kısıtı yoksa ON CONFLICT satırı tekrarı yakalamak yerine hata verir. Hacim arttığında da her ödeme aynı merchant_payable satırını güncellediği için bu güncellemeler birbirinin kilidini bekler. Bu kadar yoğun kullanılan ortak hesaplarda bakiye genellikle ayrı bir sütunda tutulmaz, kayıtların toplamından hesaplanır ya da hesap birkaç alt hesaba bölünür.

Bu kodun etrafında dört kural var.

Bakiyeyi ekranda göstermek için önbelleğe alabilirsiniz, ama paranın çıkmasına izin veren kontrol bakiyeyi aynı transaction içinde, satır kilidiyle okumalı; yukarıdaki gibi. Önbellekteki eski bir bakiyeyle onaylanan çekim, hesabın eksiye düşmesinin en bilinen yoludur.

Para hareket ettiren her istek bir idempotency anahtarı taşımalı: hem siz ödeme kuruluşunu çağırırken hem de kendi mobil uygulamanız sizin API'nizi çağırırken. Aynı anahtarla tekrar gelen istek ikinci kez para çekmemeli, ilk denemenin sonucunu döndürmeli.

Bildirimler (webhook, callback) birden fazla kez gelebilir. PayTR dokümantasyonu bunu açıkça yazıyor: aynı ödeme için birden fazla bildirim gelebilir, tekrarlar mağaza sipariş numarasına (merchant_oid) göre ayıklanmalı ve bildirime düz metin olarak yalnızca OK dönülmeli. Gelen hash'i kendi hesapladığınızla karşılaştırmadan hiçbir bildirimi işlemeyin. Diğer sağlayıcılarda da aynı varsayımla çalışın, bildirimlerin sırayla geleceğine de güvenmeyin. İşlediğiniz bildirimlerin kimliğini saklayın, hızlı yanıt verin, asıl işi bir kuyruktan yürütün ve emin olmadığınızda işlemin güncel durumunu sağlayıcıdan sorgulayın.

Zaman aşımını sonucu bilinmeyen bir işlem olarak ele alın. Bir tahsilat çağrısı zaman aşımına uğradıysa para çoktan çekilmiş olabilir; yeniden denemeden önce işlemin durumunu sorgulayın. Zaman aşımı yaşandı diye ikinci bir sağlayıcıya da geçmeyin; müşteriden iki kez para çekilmesi tam olarak böyle olur. Başka sağlayıcıya ancak ilk sağlayıcı herhangi bir onay vermeden açık bir hata döndürdüyse geçin.

Mutabakatı her gün yapın

Dış kayıtlarla karşılaştırılmayan bir defterde farklar sessizce birikir. Mutabakat üç kaydı eşleştirir: kendi defteriniz, ödeme kuruluşunun işlem ve hakediş raporları ve banka ekstresi. Farklar genellikle kaynağında kesilen komisyonlardan, günler sonra gelen iade ve ters ibrazlardan (chargeback), kısmi tahsilatlardan, kur dönüşümünden ve birçok işlemi ekstrede tek satırda toplayan toplu ödemelerden çıkar.

Portföyümüzde buna en yakın iş, Savings United'ın iş zekası (BI) ekibinde 2020'den 2024'e kadar dört yıl yaptığımız veri mühendisliği. Savings United, 12 ülkede medya markaları için kupon portalları işletiyor ve satış ortaklığı (affiliate) ağlarından komisyon kazanıyor. Raporlara güvenilebilmesi için her ağdan gelen ödeme verisinin veri ambarıyla tutması gerekiyordu. CJ, Awin, eBay ve Impact ödemelerini ambarla karşılaştıran kontrolleri otomatikleştirdik, Tradedoubler ödeme veri hattını da ham veriden Looker'a kadar dokümante ettik (vaka çalışması). Bir fintek ürününde de para verisi gelen her kaynak için aynısı gerekir: otomatik, günlük bir karşılaştırma ve farklara bakmakla görevli, adı belli bir kişi. Farklara ancak ay sonunda bakılırsa, onlara yol açan hata o zamana kadar haftalarca başka işlemlere de bulaşmış olur.

Kart verisi, kimlik tespiti ve MASAK: kapsamı dar tutun

Kart numarası sunucunuza hiç ulaşmamalı. Ödeme kuruluşunun hazır ödeme sayfasını ya da iyzico'nun ödeme formu, PayTR'nin iFrame API'si gibi sayfanıza gömülen formları kullanın; kartı saklamanız gerekiyorsa yalnızca sağlayıcının verdiği token'ı saklayın. Bu durumda genellikle PCI DSS'in en kısa öz değerlendirme formu olan SAQ A kapsamında kalırsınız. PCI DSS v4.0.1'de SAQ A, sitenizin e-ticaret sistemlerinizi etkileyebilecek script saldırılarına açık olmadığını teyit etmenizi de istiyor. Bu yüzden ödeme formunu barındıran sayfada da içerik güvenliği politikası (CSP) ve üçüncü taraf script'ler üzerinde sıkı kontrol gerekir.

Kart doğrulaması için EMV 3-D Secure'un 2. sürümünü kullanın. Visa ve Mastercard 3DS 1.0'ı Ekim 2022'de kapattı; gerektiğinde 3DS 1.0'a dönülebileceğini söyleyen bir teklif güncel değildir.

Müşteriyi uygulama üzerinden uzaktan kaydediyorsanız kimlik tespitini Eylül 2026 kurallarına göre tasarlayın. 4 Eylül 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan TCMB düzenlemeleriyle, ödeme ve elektronik para kuruluşlarında uzaktan kimlik tespitinde kimlik kartını doğrulamanın esas yolu çipin NFC ile okunması oldu. NFC ile doğrulama herhangi bir nedenle yapılamazsa optik karakter tanıma, kart okuyucu ya da TCMB'nin MASAK'ın görüşünü alarak belirleyeceği başka bir yöntem kullanılıyor; kontrol süreci de baştan sona kayda alınıyor. Yabancı uyruklu kişiler, ICAO 9303 standardına uygun NFC'li pasaportla uzaktan doğrulanabiliyor. Pratikte bu, ilk sürümde NFC ile çip okuma akışının, okuma başarısız olduğunda devreye girecek yedek akışın ve kayıtların nerede saklanacağının hazır olması demek. Lisanslı bir ortakla çalışıyorsanız kimlik tespitini hangi tarafın yaptığını sözleşmede netleştirin.

MASAK mevzuatında ödeme ve elektronik para kuruluşları yükümlüler arasında sayılıyor. Kimlik tespiti belgeleri ve işlem kayıtları sekiz yıl saklanır, müşteriler ve işlemler 6415 ve 7262 sayılı kanunlar kapsamındaki malvarlığı dondurma kararlarına karşı taranır, şüpheli işlemler MASAK'a bildirilir. Kimlik doğrulama ve tarama için uzman bir sağlayıcıdan hizmet almak, sıfırdan yazmaktan çoğu zaman daha mantıklı; vaka yönetimini, kararları ve denetim izini bunun etrafında siz kurarsınız. İşlem izleme kurallarının eşiklerini ayarlamak için geçmiş veri gerekir. Bu yüzden henüz tek bir kural yazmamış olsanız bile ilk günden itibaren her para hareketini yeterli bağlamla kaydedin.

KVKK tarafında iki konu fintek projelerinde sık atlanıyor. Veri ihlali, öğrenildikten sonra en geç 72 saat içinde Kurul'a bildirilmeli; bunun için kimin neye eriştiğini gösteren kayıtların baştan tutulması gerekiyor. Yurt dışındaki bir bulut ya da yapay zeka servisine kişisel veri gönderiyorsanız bu da bir yurt dışı aktarım. Düzenli aktarımlarda artık açık rıza yetmiyor; yeterlilik kararı yoksa standart sözleşme gibi bir güvence gerekiyor ve standart sözleşme imzalandıktan sonra beş iş günü içinde Kurum'a bildirilmeli.

Güvenlik tarafı bildik bir listedir, yalnızca daha disiplinli uygulanır: para akışlarının tehdit modellemesi, canlı veriye en az yetki ilkesiyle erişim, sırların bir kasada (vault) tutulması ve canlıya çıkmadan önce sızma testi. Süreci güvenli yazılım geliştirme yaşam döngüsü yazımızda anlattık. AB'deki bir banka, sigorta şirketi ya da ödeme kuruluşuna yazılım sağlıyorsanız, 17 Ocak 2025'ten beri uygulanan DORA (Dijital Operasyonel Dayanıklılık Tüzüğü) size müşterinizin sözleşmesi üzerinden ulaşır: denetim hakkı, verinin işlendiği yerler, olay anında destek ve çıkış planıyla ilgili maddeler görmeyi bekleyin.

Yapay zeka: nerede işe yarıyor, ne öğrendik

Finans tarafında yaptığımız yapay zeka işleri belge okuma üzerine: faturaları, fişleri ve petrol sahası saha fişlerini yapılandırılmış kayıtlara çevirmek. Başlamak için kredi kararlarından da dolandırıcılık engellemeden de daha güvenli bir alan bu. Kredi tarafında mevzuatın yükü çok daha ağır, dolandırıcılık tarafında ise yanlış bir karar gerçek bir müşterinin ödemesini durdurur.

Londra merkezli fintek Jenesys AI, muhasebe için Jack adında bir yapay zeka asistanı geliştiriyor. Jack faturaları ve fişleri okuyup kategoriyi, KDV oranını ve izleme kategorilerini öneriyor. Kıdemli mühendisimiz Temmuz 2024'ten itibaren yapay zeka ekibi ile mühendislik ekibi arasında çalıştı: bu alanlardan biri boş döndüğünde uyarı üreten kontrolleri ve müşteri düzeltmelerini modellerin öğrendiği ClickHouse tabanlı embedding deposuna geri besleyen veri hattını kurdu (vaka çalışması). O işten çıkan ders şu: geliştirdiğimiz özel modeller zamanla öncü (frontier) modellerin gerisinde kaldı. Bugün başlıyorsanız emeği önce ölçüme verin (alan bazında uyarılar, saklanan düzeltmeler, çıktıları karşılaştırmanın bir yolu) ve modeli değiştirilebilir bir arayüzün arkasında tutun.

Modeli değiştirebilmek daha sıradan bir nedenle de işe yarıyor. Petrol sahası hizmetleri veren bir şirket için bir otomasyon ajansı iş ortağıyla birlikte kurduğumuz, günde yaklaşık 100 PDF saha fişini fatura verisine çeviren otomasyonda, canlıda en çok sorun çıkaran şey LLM API'lerinin istek sınırları (HTTP 429) oldu. Çözüm, alternatif modellere geçen yedek yollar eklemekti; bir sağlayıcı istekleri sınırladığında belge yine işleniyor. Bu tür bir geçiş orada güvenli, çünkü bir belgeyi iki kez okumak kimseye zarar vermiyor. Ödeme tahsilatında ise durum tam tersi.

AB'deki kişilerin kredi değerliliğini yapay zekayla değerlendiriyorsanız AB Yapay Zeka Yasası bu sistemi yüksek riskli sayıyor. AB bu yükümlülükleri 2026'da erteledi; artık 2 Aralık 2027'den itibaren uygulanacaklar.

Kodun dışındaki maliyet kalemleri

Yazılımın kendisi, aynı kapsamdaki her proje gibi fiyatlanır. Aşağıdakiler fintekin eklediği ve ilk bütçede kolayca unutulan kalemler:

  • Lisans yolu: asgari özkaynak (elektronik para kuruluşu için 105 milyon TL), uyum görevlisi, hukuki destek, bilgi sistemleri denetimi ve diğer bağımsız denetimler.
  • Ortak yolu: işlem başına ve platform komisyonları, aylık asgari tutarlar, ortağın müşteri kabul ve raporlama süreçlerini entegre etmek için gereken mühendislik. Çıkış koşullarını fiyat kadar dikkatli okuyun.
  • Kimlik doğrulama ve tarama: başarısız olanlar dahil her kontrol için ödenen ücret.
  • Güvenlik güvencesi: canlıya çıkmadan önce ve büyük değişikliklerden sonra sızma testi, kart verisi sistemlerinize değiyorsa PCI DSS değerlendirmesi.
  • Operasyon: günlük mutabakat, itiraz ve ters ibraz yönetimi, deftere okuma erişimi olan bir destek ekibi ve para akışları için nöbetçi biri.

Fintek geliştirme ekibi seçerken sorulacaklar

İlk teknik görüşmede ekipten şunları isteyin. Para akışı kurmuş bir ekip bunlara fazla duraksamadan cevap verir.

  1. Ana akışınız için defter kayıtlarını, bir iade ve bir ters ibraz dahil olmak üzere çizsinler.
  2. Ödeme kuruluşuna yapılan tahsilat çağrısı zaman aşımına uğrarsa ne olacağını anlatsınlar.
  3. Mutabakatı nasıl ve ne sıklıkla yapacaklarını, farklara kimin bakacağını söylesinler.
  4. Hangi parçaları yazmak yerine hazır alacaklarını (kimlik doğrulama, kart saklama, yaptırım taraması) ve nedenini açıklasınlar.
  5. Uyum görevlinizden neye, ne zamana kadar ihtiyaç duyacaklarını listelesinler.
  6. Gerektiğinde ödeme ya da banka ortağını nasıl değiştireceklerini göstersinler.

Cevapları belirsiz kalan bir ekip uygulama ekranlarını yine iyi yapabilir; para akışını ise ona bırakmayın. Fintek mimarinize ikinci bir gözle bakılmasını isterseniz bu, backend ve API geliştirme kapsamında yaptığımız işlerden.

Sık sorulan sorular

Türkiye'deki bir şirket Stripe kullanabilir mi?

Hayır. Türkiye, Stripe'ın desteklediği ülkeler arasında değil. Türkiye'deki şirketler iyzico, PayTR, Param gibi yerli ödeme kuruluşlarını ya da bankaların sanal POS'larını kullanıyor. Yurt dışında şirket kurmak bir seçenek, ama beraberinde kendi vergi ve lisans sorularını getiriyor.

Fintek yazılımı geliştirmek ne kadar sürer?

Lisanslı bir ortak üzerinden gidiyorsanız aynı büyüklükteki herhangi bir ürün kadar, üstüne yukarıdaki uyum ve mutabakat işleri. Kendi lisansınızı alıyorsanız canlıya çıkış tarihini çoğu zaman TCMB'nin izin süreci belirler. Para akışlarınız çıkarılmadan verilen kesin bir takvime temkinli yaklaşın.

Defter için hangi veritabanı uygun?

ACID transaction'ları ve satır düzeyinde kilitlemeyi destekleyen ilişkisel bir veritabanı; PostgreSQL makul bir varsayılan. Ürünün diğer parçaları başka bir veri deposu kullansa bile defteri burada tutun.

İlgili Makaleler

31 Temmuz 2026

API Gateway Nedir? Ne İşe Yarar, Ne Zaman Gerekir?

API gateway'in ne yaptığını, load balancer ve service mesh'ten farkını, ne zaman gerektiğini ve Kong, Traefik ile AWS API Gateway arasında nasıl seçim yapılacağını anlatıyoruz.

Devamını Oku: API Gateway Nedir? Ne İşe Yarar, Ne Zaman Gerekir?
3 Temmuz 2026

gRPC Nedir? REST'ten Farkı ve Ne Zaman Kullanılmalı

gRPC nedir, .proto sözleşmesiyle nasıl çalışır, REST'ten nerede ayrılır? Servisler arasında ne zaman kullanmaya değdiğini, protobuf ile JSON'u karşılaştırdığımız kendi ölçümümüzle anlatıyoruz.

Devamını Oku: gRPC Nedir? REST'ten Farkı ve Ne Zaman Kullanılmalı
8 Nisan 2026

Redis Nedir, Ne İşe Yarar? Kullanım Alanları ve Doğru Ayarlar

Redis'in ne olduğu, hangi işlere uygun olduğu ve her işin hangi ayarı gerektirdiği: önbellekten Celery kuyruğuna, oturumdan kilide. Redis 8 ile Valkey farkı da yazıda.

Devamını Oku: Redis Nedir, Ne İşe Yarar? Kullanım Alanları ve Doğru Ayarlar