smaple.tr
Ürün ve Süreç

Lojistik Yazılımı: WMS mi, TMS mi, Hangisi Önce?

Mehmet Kurtipek
16 Mayıs 2026
12 dk okuma
Ürün ve Süreç
Lojistik yazılımı
WMS
TMS
e-İrsaliye

"Lojistik yazılımı" denince çoğu zaman dört farklı üründen biri kastediliyor: depo içini yöneten depo yönetim sistemi (WMS), sevkiyatı planlayıp taşıyıcıyı seçen taşıma yönetim sistemi (TMS), kendi araçlarınızı izleyen filo takip yazılımı ya da e-ticaret tarafında kargo ve pazaryeri entegrasyonu. Hangisinin gerektiği, işinizin nerede para ve zaman kaybettiğine bağlı: stok tutmuyorsa ve yanlış ürün gidiyorsa WMS, navlun faturası büyükse ve taşıyıcı telefonla seçiliyorsa TMS. e-İrsaliye mükellefiyseniz, hangisini alırsanız alın, belgeyi doğru anda kesebilmeli; taşımacılık yapıyorsanız U-ETDS bildirimini de kendisi gönderebilmeli.

Hangi işletmeye hangi yazılım?

İşletme

Çoğu zaman ilk ihtiyaç

Büyüdükçe eklenen

Kendi sitesinde ve pazaryerlerinde satan e-ticaret firması

Kargo ve pazaryeri entegrasyonu, basit stok takibi

Sipariş hacmi artınca WMS

Kendi deposundan bayilere dağıtım yapan üretici ya da distribütör

WMS

Paletli ve parsiyel sevkiyat çoğalınca TMS

Başka firmaların malını depolayan 3PL ya da depo işletmecisi

Çok müşterili WMS (müşteri bazında stok ve faturalama)

Müşteri portalı, müşteri sistemleriyle API ya da EDI bağlantısı

Kendi araçlarıyla dağıtım yapan firma

Rota planlama ve filo takip

Dış taşıyıcı da kullanılıyorsa TMS

Yetki belgeli nakliye ya da lojistik firması

TMS (sefer, araç, sürücü, U-ETDS bildirimi)

Filo takip, müşteriye açık takip ekranı

Sınırlar bu kadar keskin değil elbette. Bir distribütörün deposu küçük ama sevkiyatı çok dağınıksa TMS daha önce gelebilir. Tablo, satıcılarla görüşmeye hangi üründen başlayacağınıza karar vermek için yeterli.

WMS ne yapar?

Depo yönetim sistemi, depoda ne olduğunu ve tam olarak nerede durduğunu bilir. Mal kabul, tedarikçinin irsaliyesine ya da önceden gönderdiği sevk bildirimine göre yapılır; ürünler el terminaliyle okutulur ve sistem her birinin hangi adrese yerleşeceğini söyler. Sipariş geldiğinde toplamanın nasıl yapılacağına da WMS karar verir: her sipariş için ayrı tur, birkaç siparişi tek turda toplu toplama, bölge bazında toplama ya da kargo alım saatlerine göre zamanlanmış dalgalar. Yoğun günlerde unutulan kuralları da o uygular: gıdada ve ilaçta son kullanma tarihi en yakın olanın önce çıkması (FEFO), geri çağırma ihtimaline karşı lot ve seri numarası takibi, birden çok müşterinin malının durduğu bir depoda hangi stokun kime ait olduğu.

Kazancın büyük kısmı doğruluktan gelir. Her hareket bir okutma olduğu için yanlış ürün depodan çıkmadan yakalanır. Yılda bir depoyu kapatıp yapılan sayımın yerini döngüsel sayım (cycle count) alır. İşleri sistem dağıttığı için hangi işin ne kadar sürdüğünü görür, vardiyaları gerçek veriye göre planlarsınız.

WMS'in işi rampa kapısında biter. Birçok WMS kargo etiketi basıp gönderiyi kargo firmasına bildirebilir; ama taşıyıcıları fiyat üzerinden karşılaştırmak, komple araç için teklif toplamak ya da sonradan gelen navlun faturasını kontrol etmek onun işi sayılmaz.

TMS ne yapar?

Taşıma yönetim sistemi taşımayı planlar, satın alır ve takip eder. İşi üç parçaya ayrılır:

  1. Planlama. Siparişleri sevkiyatlara ve yüklere gruplamak, taşıma şeklini seçmek (kargo, parsiyel, komple araç, deniz, demiryolu) ve çok duraklı rotaları çıkarmak.
  2. Yürütme. Taşıyıcıyı anlaşmalı fiyata, teslim süresine ve geçmiş performansına göre seçmek, taşıma talebini iletmek, rampa randevusu almak, sevkiyatı taşıyıcıdan gelen durum bilgileriyle izlemek.
  3. Mutabakat. Her taşıyıcı faturasını anlaşılan fiyat ve kabul ettiğiniz ek ücretlerle karşılaştırmak, farkları işaretlemek, navlunu siparişe, müşteriye ya da ürüne dağıtmak.

Satın alırken en çok hafife alınan kısım mutabakat. O olmadan muhasebe taşıyıcı ne fatura ettiyse onu öder ve bir müşteriye yaptığınız sevkiyatların size kaça mal olduğunu kimse söyleyemez. Taşıyıcınız e-Fatura gönderiyorsa veri zaten yapılandırılmış (UBL-TR) geldiği için bu karşılaştırmayı otomatikleştirmek kolaylaşır.

Filo takip başka bir iş görür. Telematik cihazlarla çalışan filo takip, kendi araçlarınızı izler: konum, yakıt, sürüş davranışı, bakım. TMS ise araç sizin de olsa taşıyıcının da olsa taşımayı planlar ve satın alır. Kendi filonuz varsa çoğu zaman ikisi de gerekir; birbirine bağlanırlarsa planlanan rotayı şoförün gerçekte izlediği rotayla karşılaştırabilirsiniz.

İki sistemin buluştuğu yer: rampa

Kâğıt üzerinde devir teslim basit: WMS kolilerin hazır olduğunu söyler, TMS de hangi taşıyıcının saat 16:00'da alacağını. Pratikte bir sıralama sorunu var. TMS yükü planlamak için ağırlık ve hacmi toplama başlamadan bilmek ister; WMS ise toplama ve hazırlık sırasını belirlemek için yük planına bakar, çünkü son durağın malı araca ilk yüklenir.

Yaygın çözüm şöyle işler:

  1. Siparişler depoya aktarılır; TMS ürün kartlarındaki ölçü ve ağırlıktan tahmini yükleri planlar.
  2. WMS bu yüklere göre toplar, paketler ve malları durak sırasına göre sevkiyat hazırlık alanına dizer.
  3. Paketleme bitince WMS gerçek ağırlığı, koli sayısını ve palet numaralarını (genelde GS1 SSCC etiketleri) TMS'e geri gönderir.
  4. Gerçek değerler tahminden farklıysa TMS fiyatı yeniden hesaplar ve rezervasyonu kesinleştirir; WMS aracı yükler ve sevkiyatı onaylar.
  5. Taşıyıcının durum bilgileri TMS'e, oradan da müşterinin gördüğü takip ekranına akar.

Firmalar arasında bu mesajlar API ile, bazı büyük perakendeciler ve yabancı ortaklarla EDI ile, küçük nakliyecilerle ise çoğu zaman e-posta ve telefonla gider. Türkiye'de bu akışın tam ortasına bir de e-İrsaliye giriyor.

Türkiye'de resmi taraf: e-İrsaliye ve U-ETDS

e-İrsaliye

e-İrsaliye, kâğıt sevk irsaliyesinin elektronik hali. Kimin geçmek zorunda olduğu 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'nde sektöre ve ciroya göre belirleniyor; kendi durumunuzu GİB'in e-İrsaliye sayfasından kontrol edin. Uygulamaya kayıtlıysanız düzenlediğiniz bütün sevk irsaliyelerinin e-İrsaliye olması gerekiyor.

GİB'in e-İrsaliye uygulama kılavuzu üç kullanım yöntemi tanımlıyor: GİB portalı, özel entegratör ve kendi sisteminizi GİB'e doğrudan bağlamak. Portal elle giriş demek. Günde birkaç sevkiyatı aşan bir depoda bu sürdürülemez; belgeyi WMS ya da ERP, özel entegratör üzerinden veya doğrudan entegrasyonla kesmeli. Yazılımı tasarlarken kılavuzdaki şu kurallar belirleyici oluyor:

  • Belge, mal fiilen yola çıkmadan önce düzenlenip GİB'e iletilmeli. Kılavuza göre burada esas alınan, belgede yazan fiili sevk tarihi ve saati. Özel entegratörle çalışıyorsanız belgeyi entegratöre iletmeniz sevkiyata başlamak için yeterli; entegratör de belgeyi en geç 15 dakika içinde imzalayıp GİB'e göndermek zorunda.
  • e-İrsaliye iptal edilemiyor. İçerikte ya da alıcıda bir hata mal yola çıkmadan fark edilirse alıcı, irsaliye yanıtıyla belgenin tamamını reddedebiliyor. Bu yüzden belgeyi ancak yükleme kesinleştiğinde kesin.
  • Araç plakası, şoförün adı-soyadı ve TC kimlik numarası (ya da taşımayı yapan kargo veya lojistik firmasının bilgileri) ve saat-dakikasıyla fiili sevk zamanı zorunlu alanlar. Bunlar belge oluşturulurken belli değilse belge önce taslak olarak kaydediliyor, sevkiyat başlarken eksikler tamamlanıp onaylanıyor ve gönderiliyor. Onaylanmamış taslağın hukuki geçerliği yok.
  • Taşıma sırasında onaylanmış e-İrsaliyenin çıktısı araçta bulunmalı; elektronik olarak gösterilmesi de kabul ediliyor.
  • Alıcı, fiili sevk tarihinden itibaren 7 gün içinde "irsaliye yanıtı" ile malların tamamını kabul edebiliyor ya da bir kısmını kabul edip kalanını reddedebiliyor. Geri getirilen ya da başka alıcıya yönlendirilen mal için yeni bir e-İrsaliye düzenlenmesi gerekiyor.

Taslak ve onay kuralı, WMS ile TMS arasındaki devir teslime birebir oturuyor: koli içeriğini WMS bilir, plaka ile şoförü taşıma tarafı. Pratik bir kurgu şöyle: paketleme bitince WMS taslağı içerikle oluşturur, araç rampaya yanaşınca plaka ve şoför TMS'ten ya da rampa ekranından eklenir, çıkış adımında da belge onaylanıp gönderilir. Kısmi kabul yanıtlarını da iade sürecine otomatik bağlayın; yoksa birisi her gün entegratörün ekranından elle takip eder.

Sistem çökerse ne yapılacağını da önceden kararlaştırın. Kılavuz matbu (matbaa baskılı) irsaliyeye yalnızca tebliğde sayılan istisnai durumlarda izin veriyor; bunun süreklilik arz etmemesi ve gerektiğinde belgelenebilmesi gerekiyor. Arıza ve kesinti için yeterli miktarda matbu irsaliye bulundurmak da zorunlu; elinizdeki eski matbu irsaliyeleri imha etmeyin, bir kısmını bu iş için saklayın. Kılavuz bazı durumlarda matbu olarak kesilen irsaliyenin en geç ertesi gün "MATBUDAN" türünde e-İrsaliye olarak da düzenlenmesini istiyor. Yazılımınızın bu türü desteklediğini ve kesintide depo ekibinin neyi elle yazacağını önceden netleştirin.

U-ETDS

Taşımacılık yapıyorsanız ikinci bir bildirim var. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın U-ETDS (Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi) sayfasına göre C2, C3, K1, K3, L1, L2, N1 ve N2 yetki belgesi sahipleri eşya taşımalarını bildirmek zorunda. Bildirilen bilgiler şunlar: gönderici ve alıcının vergi ya da TC kimlik numarası ve unvanı, sefer tarihi ve plaka, yükün cinsi ve ağırlığı, yükleme ve boşaltma yeri, tarihi ve saati, şoförün TC kimlik numarası. Tehlikeli madde taşımacılığında kapsama C1 ve K2 belgeleri de giriyor, UN numarası ve maddenin teknik adı gibi alanlar ekleniyor ve bildirimin hareket saatinden önce yapılması gerekiyor. Taşıma ücretini bildirme zorunluluğu ise kaldırılmış.

Bilgiler yönetmelikte belirtilen saatten önce, e-Devlet üzerinden elle ya da web servisle gönderiliyor. TMS'iniz web servisle göndermiyorsa her seferde birisi e-Devlet'e girip aynı bilgileri yeniden yazıyor demektir. Alanların çoğu (plaka, şoför, yük, alıcı) e-İrsaliyede de var; ikisini aynı kayıttan üretmek hem işi hem tutarsızlığı azaltır.

Şoförün TC kimlik numarası ve alıcı bilgileri kişisel veri. Bu alanlara kimin erişebildiğini sınırlayın, log ve hata kayıtlarında maskeleyin, KVKK kapsamında işleme amacını ve saklama süresini belirleyin.

E-ticarette kargo ve pazaryeri entegrasyonu

E-ticaret tarafında sipariş, stok ve çoğu zaman kargo etiketi pazaryerinin ya da kargo firmasının API'sinden gelir. En sık görülen sorun fazla satış: stok depoda bittiği halde ürün bir kanalda hâlâ satılabilir görünür. Anlık bildirimler (webhook) bu aralığı saniyelere indirir ama tamamen kapatmaz. Hızlı dönen ürünlerde küçük bir tampon stok bırakın ve her gece tam bir stok mutabakatı çalıştırın.

Projelerin asıl takıldığı yer: ana veri

Ürün kartındaki ölçü ve ağırlık yanlışsa TMS araca sığmayan yükler planlar ve navlunu eksik hesaplar. Koli içi adet hatalıysa WMS yanlış birimle toplatır. Lokasyon kodları eski sistemden gelişigüzel taşınmışsa adresleme işe yaramaz. Bu verinin önemli bir kısmı tedarikçilerden gelir ve her tedarikçi kendi biçiminde gönderir. Müşterimiz Method Procurement'ın ürün kataloğunu tedarikçi dosyalarından güncel tutan veri otomasyonunda da durum aynı: her ay teslim ettiğimiz 20'den fazla dosyanın müşterinin kalite kontrollerinden geçmesi gerekiyor. İçe aktarmayı bir veri kalitesi işi olarak ele alın: biçimleri tek bir modele çevirin, değerleri kontrol edin, sonra yükleyin. En hızlı dönen ürünlerinizi de canlıya geçmeden kendiniz tartıp ölçün.

Hazır paket mi, özel yazılım mı?

Çekirdek sistemleri, yani WMS ve TMS'i hazır alın. Bu ürünler yıllar içinde karşılaşılmış sayısız özel durumu çözmüş olarak gelir: yenileme (replenishment) kuralları, taşıyıcı fiyatlama motorları, ek ücret tabloları. Depoyu yönetme biçiminiz sizi rakiplerinizden ayıran şey değilse bunları sıfırdan yazmak nadiren karşılığını verir. Büyük yazılım firmaları da bu ikisini ayrı ürün olarak satıyor; örneğin Oracle'ın lojistik ürünlerinde Oracle Warehouse Management ile Oracle Transportation and Global Trade Management ayrı servisler. Önce paranın en çok gittiği tarafın sistemini seçin ve onu paketteki diğer modüllere bakmadan değerlendirin. İkincisini aynı firmadan almak entegrasyonu kolaylaştırır, ama henüz ihtiyacınız olmayan bir TMS yanında geliyor diye zayıf bir WMS'e razı olmayın.

Geliştirmeye değer olan çoğu zaman çevredeki katman: standart API'si olmayan bölgesel bir taşıyıcı için bağlantı, paket yazılımın yapmadığı U-ETDS web servis bildirimi, müşterilerinize kendi markanızla sipariş ve takip gösteren bir portal, WMS'in kapsamadığı bir adım için el terminali uygulaması ya da depo ve navlun verisini birleştiren raporlar. Bu kararı özel yazılım geliştirme yazımızda daha ayrıntılı ele aldık; ERP ile sipariş ve stok senkronizasyonu için de ERP entegrasyonu yazısına bakabilirsiniz.

Demodan önce satıcıya sorun

  1. e-İrsaliye hangi adımda kesiliyor, taslak ve onay akışı var mı, hangi özel entegratörlerle çalışıyor?
  2. U-ETDS bildirimi web servisle hazır mı, yoksa elle mi yapılacak?
  3. Demoyu kendi ürün ve sipariş verimizle, en yoğun gündeki hacimle yapabilir miyiz?
  4. El terminalinin bağlantısı koptuğunda ne oluyor; okutmalar kayboluyor mu, bağlantı gelene kadar bekliyor mu?
  5. İlk yılın toplam maliyeti ne tutuyor; abonelik ya da lisans dışında hangi kalemler ayrı faturalanıyor?
  6. Sözleşme biterse verimizi hangi biçimde ve ne kadar sürede alırız?

Canlıya geçerken

Yeni depo yazılımına geçtiğiniz gün depodaki herkes yeni etiketlerle, yeni el terminali ekranlarıyla ve yeni bir iş akışıyla çalışmaya başlar. Bu yüzden geçiş, çoğu yazılım projesinden daha fazla hazırlık ister.

  • Yoğun dönemde geçmeyin. Kasım indirimleri ya da bayram öncesi gibi zirvelerinizi bilirsiniz; en sakin ayı seçip geriye doğru planlayın.
  • Ürün ve lokasyon ana verisini önce temizleyin.
  • Her kargo firması ve taşıyıcıyla etiket basıp okutma testi yapın. Taşıyıcının okuyamadığı bir etiket rampayı durdurur.
  • Yük testini en yoğun gününüzün hacmiyle yapın; ortalama bir gün size pek bir şey söylemez.
  • Geçişten hemen önce tam sayım yapın. Aynı fiziksel stok üzerinde iki WMS'i paralel çalıştıramazsınız; yeni sistem güvendiğiniz bir sayımla başlamalı.
  • e-İrsaliye akışını canlıya almadan önce test ortamında taslak, onay, red ve kısmi kabul senaryolarıyla deneyin.
  • TMS'te iş daha kolay: birkaç hafta eski yöntemle yan yana çalıştırın, seçtiği taşıyıcıları ve hesapladığı maliyetleri gerçekte ödediğinizle karşılaştırın, sonra geçin.

Sık sorulan sorular

Lojistik yazılımı ne kadar tutar?

Tek bir rakam vermek zor. WMS ve TMS satıcılarının çoğu liste fiyatı yayımlamıyor; teklifi depo ve kullanıcı sayısına, sipariş satırı ya da sevkiyat hacmine göre hazırlıyor. Bulut (SaaS) ürünlerde aylık ya da yıllık abonelik, kurulu (on-premise) ürünlerde bir kerelik lisans ve yıllık bakım bedeli ödenir. Tekliflerde sık atlanan kalemler şunlar: kurulum ve veri aktarımı; ERP, kargo ve pazaryeri entegrasyonları; el terminalleri ve etiket yazıcıları; eğitim; e-İrsaliye için özel entegratörün aldığı ücret. Teklifleri karşılaştırırken her satıcıdan bu kalemlerin hepsini içeren ilk yıl toplam maliyetini isteyin.

Küçük bir e-ticaret firmasının WMS'e ihtiyacı var mı?

Tek odalı bir depo ve bir iki çalışanla çoğu zaman yok; pazaryeri ve kargo entegrasyonu olan bir stok takip programı yeter. Toplama hataları müşteri şikâyetine dönüşmeye ve yeni çalışanın depoyu öğrenmesi haftalar sürmeye başladığında WMS'i düşünme zamanı gelmiştir.

Mallarımız bir lojistik firmasının deposunda duruyor; e-İrsaliyeyi kim keser?

GİB kılavuzu bu durum için iki yol tarif ediyor. Birincisinde e-İrsaliyeyi satıcı olarak siz kesersiniz; çıkış yeri lojistik merkezi, varış yeri alıcının adresidir ve lojistik firması malı bu e-İrsaliyeyle birlikte kendi düzenlediği taşıma irsaliyesiyle götürür. İkincisinde e-İrsaliyeyi lojistik firması, satıcı bilgisine de yer vererek keser. Her iki durumda da faturayı siz, teslim bilgisine göre 7 gün içinde kesersiniz. Hangi yolu seçerseniz seçin, sizin sisteminizle lojistik firmasının WMS'i arasında sipariş, irsaliye numarası ve teslim bilgisinin gidip gelmesi gerekir. Bunu sözleşmeden önce konuşun; lojistik firmasının sunduğu API ya da portal, hangi yolu seçebileceğinizi de belirler.

TMS ile ERP'nin farkı ne?

ERP siparişleri, stok değerini, satın almayı ve muhasebeyi tutar. Bir siparişin sevk edildiğini ve navlunun ne tuttuğunu bilir, ama yükü planlamaz ve taşıyıcı seçmez. Genelde TMS ERP'ye bağlanır ve navlun maliyeti sipariş bazında muhasebeye düşer.

YMS ve OMS nerede devreye girer?

Saha yönetim sistemi (YMS) kapıdan depoya kadar olan alanda dorseleri ve rampa kapılarını yönetir. Sipariş yönetim sistemi (OMS) her siparişin hangi depodan ya da mağazadan karşılanacağına karar verir. İkisi de WMS ve TMS'in yanında çalışır; çözdükleri sorunla karşılaştığınızda eklemek yeterli.

WMS, ERP, kargo ya da pazaryeri sistemlerinizi birbirine bağlamanız gerekiyorsa, bu backend ve API geliştirme kapsamında yaptığımız türden bir iş.

İlgili Makaleler

18 Mayıs 2026

İnsan Kaynakları Yazılımı Seçerken Nelere Bakmalı?

İK yazılımı özlük, izin, puantaj ve bordroyu tek kayıtta toplar. Türkiye'de seçerken SGK bildirimlerini, mevzuat güncellemelerini, izin kurallarını ve KVKK tarafını kendi senaryolarınızla sınayın.

Devamını Oku: İnsan Kaynakları Yazılımı Seçerken Nelere Bakmalı?
2 Mart 2026

Agile Scrum Metodolojisi: Roller, Etkinlikler ve İki Haftalık Sprint

Agile değerleri tanımlar, Scrum bu değerleri uygulamanın en bilinen çerçevesidir. Scrum'ı 2020 kılavuzuna göre, iki haftalık bir sprint ve örnek bir Bitti Tanımı üzerinden anlatıyoruz.

Devamını Oku: Agile Scrum Metodolojisi: Roller, Etkinlikler ve İki Haftalık Sprint
17 Şubat 2026

Yazılım Yaşam Döngüsü Yönetimi (ALM): SDLC'den Farkı ve Aşamaları

SDLC bir sürümün nasıl geliştirileceğini, ALM ise uygulamanın sahibini, bakımını ve bir gün nasıl kapatılacağını kapsar. İkisinin farkını gerçek projelerden örneklerle anlattık.

Devamını Oku: Yazılım Yaşam Döngüsü Yönetimi (ALM): SDLC'den Farkı ve Aşamaları