Yarı Zamanlı (Fractional) CTO: Ne Yapar, Ne Zaman Gerekir?

Yarı zamanlı CTO (İngilizcede "fractional CTO"), şirketinize haftada bir iki gün ya da ayda belirli sayıda saat ayıran ve tam zamanlı bir CTO'nun vereceği kararları üstlenen deneyimli bir teknoloji yöneticisidir. Mimari, hazır ürün mü alınacağı yoksa özel mi geliştirileceği, işe alım, tedarikçi seçimi, temel güvenlik ve yatırımcıyla kurumsal müşterinin teknik soruları onun işidir. Yazılımın işin merkezinde olduğu, ama tam zamanlı bir CTO işe almak için henüz erken olan, bütçesi yetmeyen ya da doğru kişiyi bulamayan şirketler bu modeli seçer. Asıl ihtiyacınız her gün kod yazacak biriyse yarı zamanlı CTO yanlış tercihtir.

Müşterilerimiz için yazılım geliştiriyor ve bakımını yapıyoruz, yani bu role geliştirme ekibinin gözünden bakıyoruz. Aşağıdaki örnekler de müşterilerimiz için yaptığımız işlerden.

Yarı zamanlı CTO neyin sorumluluğunu alır?

Unvandan çok, kişinin hangi kararların sahibi olduğu önemli. İşe yarayan bir anlaşma şunların çoğunu kapsar:

• Neyin şimdi, neyin sonra yapılacağına karar vermek ve sonradan değiştirmesi pahalıya patlayacak mimari kararları vermek: bulut sağlayıcısı, veritabanı, mobil uygulamanın backend ile nasıl haberleşeceği. İyi olanlar her kararı birkaç paragrafla yazıya döker; böylece şirkette olmadıkları günlerde de gerekçe ortada durur.
• "Hazır ürün mü, özel geliştirme mi?" sorularını, yazılım firmalarının tekliflerini ve SaaS sözleşmelerini imzadan önce incelemek.
• İşe alım: pozisyonu tanımlamak, teknik mülakatı yapmak ve gerekirse "henüz kimseyi almanıza gerek yok" demek.
• Bir fikrin canlıya çıkana kadar izlediği yolu kurmak: kod incelemesi (code review), otomatik derleme ve testler, test ortamı (staging), düzenli bir sürüm alma rutini. Her pull request'e kendisinin bakması gerekmez, birinin baktığından emin olması gerekir.
• Güvenlik ve sahiplik temelleri. Bulut hesabının, alan adının ve kodun anahtarları kimde? Yedekler gerçekten geri yüklenebiliyor mu? Gizli anahtarlar (secret) nerede duruyor?
• Yatırımcı, yönetim kurulu ve kurumsal müşteriler karşısında teknik tarafın sözcüsü olmak: yatırım öncesi teknik incelemeden (due diligence) müşterinin gönderdiği güvenlik anketine kadar.

Genelde yapmadıkları işler de var: kodun çoğunu yazmak, acil durumlar için nöbet tutmak, ekibin günlük toplantılarını yönetmek. Anlaşmaya göre bunların bir kısmını üstlenen olur. Ama yarı zamanlı CTO aynı zamanda ana geliştiricinizse, geliştirici işine yönetici ücreti ödüyorsunuz demektir ve yöneticilik kısmı zamanla arada kaynar.

Haftada bir gün çalışan bir CTO'nun haftası aşağı yukarı şöyle geçebilir: kurucuyla bir saatlik öncelik görüşmesi, ekibin o hafta çıkardığı işlerin ve bekleyen kararların gözden geçirilmesi, lider geliştiriciyle ya da yazılım firmasıyla bir toplantı, bir aday mülakatı. Diğer günlerde ekibin yazışma kanalındaki (Slack, Teams gibi) sorulara bir iş günü içinde cevap verir; böylece takılan bir iş bir sonraki sabit günü beklemez.

Ne zaman mantıklı?

Yarı zamanlı bir CTO'nun parasını en çok çıkardığı durumlar şunlar:

1. Büyük bir paranın altına imza atmak üzeresiniz: bir yazılım firmasıyla sözleşme yapmak, ilk mühendisleri işe almak, yıllarca bağlı kalacağınız bir platformu seçmek. İmzadan önce birkaç günlük inceleme, yanlış bir varsayımın üzerine aylarca geliştirme yapmaktan çok daha ucuza gelir.
2. Yarım kalmış bir prototipin ürüne dönüşmesi gerekiyor. ABD'li bir dijital reklam ajansı atıf (attribution) CRM'ini bize getirdiğinde uygulama Replit üzerinde yarım kalmıştı; atıfı mümkün kılan parça, yani çalışan bir takip betiği yoktu. Uygulamayı GitHub'a taşıdık ve o betiği sıfırdan yazdık. Yarım kalmış her uygulamada bu noktaya gelinir: iş başlamadan önce neyin kalacağına, neyin düzeltileceğine, neyin baştan yazılacağına birinin karar vermesi gerekir. Bu da bir CTO kararıdır.
3. Geliştiricileriniz kimsenin gözden geçirmediği mimari kararlar veriyor. Serbest çalışanlar ya da bir yazılım firması kullanılacak teknolojileri, veri modelini ve sunucu altyapısını seçiyor; sizin tarafınızda ise bunları sorgulayabilecek kimse yok.
4. Yakında bir yatırımcı ya da kurumsal müşteri, cevabını bilmediğiniz teknik sorular soracak: yatırım öncesi inceleme, güvenlik anketi, "geliştiriciniz ayrılırsa ne olacak?"
5. Kodu yazan geliştirici ya da firma ortadan kalktı ve kod tabanı size kaldı.

Ne zaman yanlış tercih?

• Asıl eksiğiniz geliştirme gücü. Haftada bir gün çalışan bir CTO özellik çıkarmaz. Kıdemli bir geliştirici ya da bir ekip bulun; onları yönlendirebilecek kimse yoksa yarı zamanlı liderliği sonradan ekleyin.
• Ürününüz teknolojinin kendisi. Şirket yeni bir algoritma ya da zor bir mühendislik problemi üzerine kuruluysa, tam zamanlı çalışan ve kayda değer hissesi olan teknik bir kurucu ortak gerekir.
• Tek bir sorunuz var. "Bu kod sağlam mı?" ya da "Bu teklif makul mü?" sorusu için kapsamı belli, sonunda yazılı rapor çıkan bir inceleme yeterli. Aylık bir anlaşma bunun için fazla.
• Güçlü bir lider geliştiriciniz zaten var. Başına yeni bir yönetici getirmekten çok, bir mentora ya da ayda birkaç saatlik dış incelemeye ihtiyacı olabilir.
• Modelin sınırına geldiniz. Her gün karar bekleyen bir konu çıkıyor ve ekip "CTO'nun geleceği günü" bekliyorsa yarı zamanlı çalışma darboğaza dönüşmüştür. İyi bir yarı zamanlı CTO bunu size kendisi söyler ve yerine gelecek tam zamanlı kişiyi bulmanıza yardım eder.

Alternatiflerle karşılaştırma

Nasıl ücretlendirilir?

Çoğu yarı zamanlı CTO, belirli bir gün ya da saat sayısı için aylık sabit ücretle çalışır. Bazıları günlük ücret alır ya da yatırım öncesi teknik inceleme, mimari değerlendirme, ilk ekibin kurulması gibi tanımlı bir iş için sabit fiyat verir. Bazen bunun üzerine hisse de konuşulur.

Türkiye'de bu iş için güvenilir, herkese açık bir fiyat verisi yok; o yüzden kendi ölçütünüzü kurmanız gerekiyor. En basit yöntem, tam zamanlı bir CTO'nun size toplam maliyetini (brüt maaş, SGK işveren payı ve yan haklar) çıkarıp beşe bölmek: haftada bir gün kabaca bu kadar eder. Yurt dışından biriyle çalışmayı düşünenler için bir referans: ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS), CTO'ları ve BT direktörlerini de kapsayan bilgi sistemleri yöneticileri grubunda medyan yıllık ücreti 175.140 dolar olarak veriyor (Mayıs 2025). Bunun haftada bir güne düşen payı yılda yaklaşık 35 bin dolar, yani ayda 3 bin dolardan biraz az. Üstelik bu yalnızca maaş; yan haklar, vergiler ve işe alım masrafı dahil değil.

Yarı zamanlı bir CTO'nun gün başına isteyeceği ücret bu maaş karşılığından yüksek olur. Yan haklarını ve müşteriler arasındaki boş zamanlarını kendisi karşılar; siz de kısa bir bildirimle bitirebilme esnekliğini satın alırsınız. BLS'nin bu grubu da geniş: en üstteki yüzde 10 yılda 297.510 dolardan fazla kazanıyor ve yatırım almış bir girişimin CTO'su medyanın epey üstünde olabilir. Hesapladığınız rakamı teklifleri aynı koşullarda karşılaştırmak için kullanın: ayda kaç gün, en kısa sözleşme süresi, fesih bildirimi, çalışma günleri arasında ne kadar hızlı cevap verileceği. Fiyatın KDV dahil mi hariç mi olduğunu da sorun.

Hisse tarafında Founder Institute'un danışmanlar için hazırladığı FAST şablonu (Temmuz 2026'da yayımlanan 3. sürüm) pre-seed aşamasında, danışmanın işe ne kadar dahil olduğuna göre yüzde 0,5 ile 1 arası hisse öneriyor; seed ve Seri A aşamalarında oranlar düşüyor. Hak ediş iki yıla yayılıyor; ilk üç ay içinde ayrılan danışman hiç hisse hak etmiyor (cliff). Şablon yalnızca hisseyle ödemeye göre tasarlanmış; kendi açıklamasına göre danışmanlık ya da sipariş üzerine iş ilişkileri için uygun değil. Yarı zamanlı CTO'ya yaptığı iş için para ödüyorsanız aranızdaki ilişki bir hizmet sözleşmesidir; üzerine hisse verilecekse bir danışmanınki gibi zamanla hak edilmelidir. Türkiye'de kurulu bir şirkette bunun hukuki kurgusu ABD'deki opsiyon yapısından farklı işler, o yüzden bir avukata danışmadan hisse sözü vermeyin.

Doğru kişiyi nasıl seçersiniz?

Her konuda kendinden emin konuşan birinin kolayca geçiştiremeyeceği sorular sorun:

• Son iki yılda geliştirip canlıda işlettiğiniz neler var? Kod okumayı bırakmış biri, kodu yazanları da sağlıklı değerlendiremez.
• Birlikte çalıştığınız iki kurucuyla konuşabilir miyim? Biri, birlikte çalışmanın sona erdiği bir müşteri olsun.
• Önerebileceğiniz yazılım firmalarından, bulut sağlayıcılarından ya da araçlardan referans komisyonu alıyor musunuz?
• İlk ayın sonunda elimde yazılı olarak ne olacak?
• Çalışma günleri arasında ne kadar hızlı cevap veriyorsunuz, sistem çöktüğünde ne oluyor?
• Neyi geliştirmememi önerirdiniz?

Ardından ucu açık, her ay yenilenen bir anlaşma yerine kapsamı belli bir ilk ayla başlayın. Ayın sonundaki yazılı değerlendirme ürününüze bakışınızı değiştirmiyorsa orada bırakın.

CTO'yu kodu yazanlardan bağımsız tutun

Bazı yazılım firmaları geliştiricilerinin yanında yarı zamanlı CTO da sunuyor. Bu yürüyebilir; ama o zaman tedarikçiyi denetlemesi gereken kişi tedarikçinin bordrosunda olur. Kabul etmeden önce bunu açıkça konuşun.

İyi bir geliştirme ortağı teknik liderliğin bir kısmını üstlenebilir. İlk müşterimiz Planard 2020'de bize ayrıntılı bir gereksinim dokümanıyla geldi; ortada henüz bir ürün yoktu. Uygulamayı onlarla birlikte yürüttüğümüz sprintlerle geliştirdik. Kurucu ortaklarından Tolga Aybars, Ekim 2023'te Clutch'ta yazdığı doğrulanmış yorumda şunu söylüyor: "SmartMaple helped us to build our app from scratch by guiding us with their questions and acted like a business partner to complete the app." Yani uygulamayı sıfırdan kurarken sorularımızla yol gösterdiğimizi ve işi tamamlarken bir iş ortağı gibi davrandığımızı anlatıyor. Bir geliştirme ekibinden beklenen de bu. Yine de ekibin işini çıkar çatışması olmadan denetleyecek birine ihtiyacınız var. Gerektiğinde biz de dahil her tedarikçiyi değiştirebilecek durumda da olmalısınız.

Hangi modeli seçerseniz seçin, şunlar ilk günden şirketin olmalı:

• Kod. Şirket adına açılmış bir GitHub ya da GitLab organizasyonunda durmalı. GitHub her organizasyonda en az iki sahip (owner) olmasını öneriyor; tek sahip ulaşılamaz hale gelirse projelere erişilemeyebilir.
• Bulut hesapları, alan adı, App Store ve Google Play geliştirici hesapları, analitik ve e-posta gönderim servisleri. Hepsi şirket e-posta adresleriyle açılmalı, en yetkili hesap bir kurucuda olmalı.
• Yazılımın hakları. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu bilgisayar programlarını eser olarak koruyor. 18. maddeye göre, aralarındaki sözleşmeden ya da işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça, işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki hakları işveren kullanır. Kısmi süreli iş sözleşmesiyle bordrolu çalışan bir CTO'nun yazdığı kod için kural budur. Fatura ya da serbest meslek makbuzuyla çalışan biri işçi sayılmaz; yazdığı kodun hakları, sözleşmeyle devredilmedikçe kural olarak kendisinde kalır. 52. madde de mali haklara dair sözleşmelerin yazılı olmasını ve devredilen hakların ayrı ayrı gösterilmesini şart koşuyor. Sözleşmede işleme, çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim haklarının devrini tek tek sayın ve metni bir avukata kontrol ettirin.
• Kişisel veriye erişim. Canlı veritabanına bakan bir CTO müşterilerinizin kişisel verisini de görür. KVKK'nın 12. maddesine göre veriler sizin adınıza başka biri tarafından işlendiğinde, güvenlik tedbirlerinin alınmasından onunla birlikte müştereken sorumlusunuz. Erişimi işin gerektirdiği kadarla sınırlayın ve veri güvenliği yükümlülüklerini sözleşmeye yazın.

Kod hâlâ bir tedarikçinin hesaplarındaysa dokümantasyonuyla birlikte devir isteyin. Tribute Technology için yaptığımız işte, Eylül 2023'te canlı kodu kurulum ve mimari dokümantasyonuyla birlikte Tribute'un kendi depolarına ve AWS hesabına taşıdık.

İlk 90 gün

Haftada bir iki gün çalışan biri için makul bir iş sırası şöyle:

İlk iki hafta

Erişimleri alın ve bütün hesapların listesini çıkarın: ne olduğu, sahibinin kim olduğu, kimlerin giriş yapabildiği. Kodu okuyun. Yalnızca yazılı talimatlara bakarak kodu temiz bir makinede derleyip çalıştırmayı, test ortamı varsa oraya kurmayı deneyin; bunu kimse yapamıyorsa ilk bulgunuz budur. Yedeklerin gerçekten çalıştığını görmek için birini ayrı bir veritabanına geri yükleyin, canlı veritabanının üzerine değil.

Üçüncü ve dördüncü hafta

Kısa bir değerlendirme yazın: neler var, neler riskli, hangi kararlar bekliyor ve önce düzeltilmesi gereken üç şey ne. Bunu kurucuyla birlikte netleştirin.

İkinci ay

Eksik temelleri kurun: kod inceleme kuralları, otomatik derleme ve testler, test ortamı, sürüm öncesi kontrol listesi. Değerlendirme bunu gösteriyorsa işe alıma başlayın.

Üçüncü ay

Yol haritasını ekibin gerçekte yapabileceği işle karşılaştırın; bir sonraki sürümü de ondan öğrenmek istediğiniz şeyle sınırlayın (MVP kapsamı üzerine yazımız bu konuya giriyor). Kodu baştan yazmak gibi büyük kararlar da bu aşamada, yazılı bir tahminle verilmeli. Müşterimiz Oplist'in hastane vardiya planlama yazılımını devraldığımızda ilk sürüm Flutter Web ve Flask ile yazılmıştı. Bu kod tabanını React ve Node.js'e taşırken en zor kısım zaman ve veri bütünlüğüydü. Verinin taşınmasını ve doğrulanmasını dışarıda bırakan bir yeniden yazım tahmini eksiktir.

Her aşama yazılı bir çıktıyla bitmeli. Doksanıncı günde bu kişinin neye, neden karar verdiğini söyleyemiyorsanız anlaşma yürümüyor demektir.

Sık sorulan sorular

Yarı zamanlı CTO haftada kaç saat çalışır?

Genellikle haftada bir ya da iki gün, yani ayda kabaca 35 ile 70 saat; yalnızca danışmanlık içeren anlaşmalarda ayda birkaç saat de olabilir. Günlük ücretle gelen bir teklifi saatlik bir teklifle karşılaştırırken bu aylık rakamı kullanın. Sistemi tanıdığı ilk ayda daha fazla, ekip bir düzene oturduktan sonra daha az zaman ayırmasını bekleyin.

Yarı zamanlı CTO ile teknik danışman arasındaki fark ne?

Danışman tanımlı bir soruyu cevaplar ve ayrılır. Yarı zamanlı CTO ise teknik kararların aylar boyunca sahibidir ve sonuçlarından sorumludur.

"Sanal CTO" ya da "CTO as a service" farklı bir şey mi?

Çoğunlukla aynı modelin farklı adları. Sözleşmedeki kapsamı, saatleri ve teslim edilecekleri karşılaştırın; isim size pek bir şey söylemez.

Yarı zamanlı CTO ileride tam zamanlı CTO ya da kurucu ortak olabilir mi?

Bazen olur ve birkaç ay birlikte çalışmak bunun iyi bir sınavıdır. Ama bunu varsaymayın ve kısa vadeli bir boşluğu doldurmak için büyük bir hisse vermeyin.

Bir ürün planlıyorsanız ve bunu geliştirecek ekiple konuşmak isterseniz iletişim formu doğrudan bize ulaşıyor.